Expositie 'Ik worstel en kom boven'

Tot 30 oktober is de expositie “Ik worstel en kom boven” te zien in het Watersnoodmuseum. “Ik worstel en kom boven" is een groepstentoonstelling van Astrid van Nimwegen, Jorien Brugmans, het duo Anna de Bruyckere en Christian Blaha, Paul Nieboer en Broeder Dieleman. De kunstenaars werken vanuit verschillende disciplines en invalshoeken, zo vindt u hier videokunst, muziek, literatuur en installatiekunst.

De kunstenaars zijn geselecteerd via een open call. In totaal stuurden 92 culturele makers werk in. Een professionele jury bestaande uit Roos Gortzak (directeur Vleeshal, Middelburg), Hicham Khalidi (directeur Jan van Eyck Academie, Maastricht) en Siemco Louwerse (directeur Watersnoodmuseum, Ouwerkerk) selecteerden deze kunstenaars.

In de expositie wordt een relatie gelegd tussen de Watersnoodramp in 1953 en de huidige coronacrisis. Tal van aspecten van de Watersnoodramp in 1953 komen overeen met de huidige coronacrisis. Denk aan de rol van communicatie en hulpverlening, maar ook aan het intense verdriet door het verlies van dierbaren, het niet tijdig afscheid kunnen nemen van geliefden en het gedwongen moeten leven in een sociaal isolement.

Astrid van Nimwegen (1985) uit Sommelsdijk studeerde aan het Piet Zwart Institute. Ze is werkzaam als videokunstenaar. Haar werk was onder andere te zien op het Milano Filmfestival en IFFR International Filmfestival Rotterdam.

“Clausura”
Astrid van Nimwegen heeft voor deze expositie een nieuw videowerk ontwikkeld waarin de menselijke, existentiële angst en onzekerheid die een crisis(ramp/pandemie) met zich meebrengt centraal staan.
Onlangs zag ze een foto van een kinderstoel welke in 1938 in de psychiatrie gebruikt werd om mensen te kalmeren van waanzin, in deze stoel zit een jongetje opgesloten met de armen gevangen in een dwangbuis en over zijn hoofd een kap van gaas.
Ze ziet hierin een krachtige metafoor voor de huidige coronatijd waarin we teruggeworpen worden op onszelf, een maatschappij waarin we ons eenzaam en machteloos voelen.
Op de achtergrond van de film in de afgesloten ruimte achter de expositieruimte zie je het weidse Zeeuwse landschap: een vorm van collectief geheugen en het decor van rampen waaraan de nietige mens door de eeuwen heen onderhevig is.

De film “Clausura” van Astrid van Nimwegen is te zien in de ruimte achter de expositieruimte.

Jorien Brugmans (1948) uit Terneuzen deed de Kunstacademie Sint-Niklaas. Ze maakt poëzie en combineert dat met haar beeldend werk. Ze bracht drie dichtbundels uit en werkt momenteel haar vierde dichtbundel.

“LUCTOR, een poëtische wake-up call tot matiging”
Het gedicht LUCTOR staat voor de strijd tegen het water. In eerste instantie bedoeld als wake-up call naar een onachtzame buitenwereld na de ramp in 1953: Wees op je hoede! Hou hoge golven in de gaten! In het huidige tijdsbestek is deze roep om waakzaamheid nog steeds actueel. Ook corona drukt ons met de neus op de feiten: let op! leef met mate! Mijn gedicht “luctor” uit de dichtbundel “over vloed” heb ik daarom aangepast aan de om zich heen grijpende pandemie.

Jorien heeft zowel werk aan de buitenwand van het museum hangen als ook in de expositieruimte tussen de andere kunstenaars.

De niet te missen blauwe letters in haar werk vormen samen de drager van deze oproep: LUCTOR ET EMERGO. Én tegelijkertijd de wapenspreuk van Zeeland.

Anna de Bruyckere en Christian Blaha Schrijver en performer Anna de Bruyckere (1987) uit Serooskerke en componist en musicus Christian Blaha (1972) uit Middelburg maakten al eerder gezamenlijk werk in de vorm van het theaterproject “Liefde Lust Leven”. De Bruyckere bracht in 2020 haar eerste dichtbundel “Voor Permanente Bewoning” uit en Blaha is oprichter van het professionele Zeeuws Kamerorkest TY.

‘Dat verhaal ken je toch?’ Audio installatie in het donker, over overmacht, verantwoordelijkheid en liefde
Gaan slapen betekent niet altijd dat je aan je eigen woelen ontsnapt. Juist in de nacht klinkt de waarheid het luidst – niet de feitelijke, maar die van de tegenstrijdigheden waaruit we bestaan: vertrouwen en wantrouwen, toen en nu, verwachting en onzekerheid, standvastigheid en twijfel. Op de bodem, onder de dilemma’s van de dag door, leeft de liefde.

Een natuurkracht die haar eigen leven leidt, werpt je terug op jezelf. Wat jij nu moet doen en laten is een vraag die elke dag opnieuw terugkeert. Wat is de wijsheid die we overgeleverd kregen van ouders en grootouders, daarbij waard? Welke vuistregels zijn bruikbaar, en hoe dan precies? Geef je je verantwoordelijkheid op of durf je te gaan staan? De liefde wacht.

Gedurende ± 9 minuten word je ondergedompeld in fragmentarische nachtgedachten, samples, geluiden, muzikale herinneringen en dromen. Ga mee de nacht in en ontdek of jij de bodem kunt raken.

Concept & tekst: Anna de Bruyckere. Compositie, muziek & audiobewerking: Christian Blaha. Stemmen: Anna de Bruyckere en Bram Kwekkeboom

De geluidsbeleving ‘Dat verhaal ken je toch?’ Van Anna de Bruyckere en Christian Blaha is te zien in de ruimte achter de expositieruimte.

Paul Nieboer (1992) uit Abeele volgt momenteel een master beeldende kunst aan het LUCA, School of Arts in Gent. Doet momenteel veel onderzoek naar ecosystemen en legt op deze manier een verband tussen de watersnoodramp van ’53 en de coronacrisis.

“Wanneer landschappen ecosystemen worden, en de zoektocht naar hoe we ons als mens daar toe kunnen verhouden.”
De Watersnoodramp van ’53 en de huidige coronacrisis in dezelfde context, doen hem denken aan het moment waarop landschappen ecosystemen worden. Overstromingen en virusuitbraken maken ons pijnlijk duidelijk dat wat wij vaak zien als een landschap ook wel degelijk een ecosysteem is. Landschap definieert hij als het beeld dat het individu op zijn netvlies krijgt. Een beeld dat gemakkelijk gerepresenteerd kan worden. Denk aan een olieverfschilderij of de skyline op een postkaart.

Een ecosysteem heeft geen scherp afgebakende grenzen, dat kan zo groot zijn als de Oosterschelde of zo klein als achtergebleven water in een poeltje tijdens laagtij.

Samen met het publiek gaat Paul graag op zoek gaan naar een verhouding tot het ecosysteem die recht doet aan de complexiteit en nuance ervan. Een waarin ook de invloed van dat wat het menselijk oog vaak ontgaat, een plek krijgt. Welke vorm neemt deze verhouding aan?

Broeder Dieleman (1976) uit Middelburg is muzikant onder de naam Broeder Dieleman, als muzikant en kunstenaar doet hij onderzoek naar cultuur, taal en religie. Terugkerende thema’s zijn rouw, verdriet en medemenselijkheid.

“OH MIJN ZIEL”
In de installatie “OH MIJN ZIEL” van broeder Dieleman zien we een scala aan volkskunst, foto’s en voorwerpen die allemaal aspecten laten zien van onze gezamenlijke Zeeuwse geschiedenis. Je kunt er even zitten, door de boeken bladeren, luisteren en kijken naar de verhalen. Als je even de tijd neemt, ontsluiten de verhalen zich door de verbanden die de toeschouwer zelf kan leggen. Het werk is een onderzoek naar de levens en het verdriet van onze voorouders en wat wij kunnen leren van hun ervaringen. Bovendien is het een oproep tot gezamenlijkheid, gemeenschapszin en omzien naar elkaar. Door het aangaan van verbinding met de ander en onze omgeving kunnen we een plek geven aan alle verdriet, rouw en verlies in onze wereld.

Tonnie Dieleman, foto: Mechteld Jansen