Jaaroverzicht staat van het klimaat 2019

Klimaatneutraal Europa stip op
horizon na jaar vol protestacties

De Hoge Raad bepaalt dat de Staat der Nederlanden verplicht is de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, Frans Timmermans presenteert de Green Deal met als doel een klimaatneutraal Europa in 2050, klimaatactiviste Greta Thunberg wordt door het gezaghebbende Amerikaanse weekblad Time uitgeroepen tot persoon van het jaar en wereldwijd worden protestmarsen gehouden om aandacht te vragen voor de opwarming van de aarde door klimaatverandering.

Het klimaat is hot. Figuurlijk én letterlijk. De ijskap van Groenland smelt zeven keer sneller dan in de jaren 90 en Australië krijgt te maken met een hittegolf die zijn weerga niet kent. Ook in Nederland is het warm. Heel warm. In februari meldt Weerplaza dat donderdag 25 februari de boeken in kan als de warmste februaridag in Nederland sinds 1920. In juli komt de temperatuur in Nederland boven de 40 graden.

Later volgen berichten over sledehonden die tot hun enkels in helderblauw smeltwater lopen in Groenland en hittegolven in Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. IJsberen die normaal op het ijs leven, worden steeds vaker op Nova Zembla gesignaleerd, op zoek naar voedsel. Grote delen van het poolgebied kampen met ongekende bosbranden.

Alarmerende berichten in juli. Volgens Global Footprint Network heeft de mensheid wereldwijd in zeven maanden meer voedsel en natuurlijke hulpbronnen verbruikt dan de aarde in twaalf maanden kan voortbrengen. In november tekent de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) een record-uitstoot van broeikasgassen op. Volgens het Emissions Gap Report van de Verenigde Naties is de kloof tussen de klimaatdoelen van Parijs en de wereldwijde uitstoot van broeikasgas onverminderd groot. En groeiende.

Maatregelen
De protestmarsen om aandacht te vragen voor de opwarming van de aarde zijn talrijk. Concrete maatregelen volgen mondjesmaat. Er wordt een CO2-belasting voor bedrijven afgekondigd. De stikstofcrisis – neerslag van stikstof bedreigt kwetsbare natuurgebieden – noopt tot onder meer het stilleggen van grote bouwprojecten, mogelijk inkrimpen van de veestapel en het verlagen van de snelheidslimiet van 130 naar 100 kilometer per uur op de Nederlandse snelwegen.

Verder gaat de gasprijs omhoog, die van elektriciteit omlaag en wordt geprobeerd mensen via subsidies te verleiden tot aanschaf van een (dure) elektrische warmtepomp ter vervanging van een gasgestookte cv-ketel. Daarnaast kan subsidie aangevraagd worden voor het isoleren van huizen. Op lokaal niveau zijn er eveneens maatregelen. Amsterdam doet diesel- en benzineauto’s in de ban. Vanaf 2030 zijn alleen emissievrije voertuigen nog welkom in de hoofdstad.

De uitspraak van de Hoge Raad – Nederlands hoogste rechter – dat de Staat  der Nederlanden verplicht is voor eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen met ten minste 25 procent moet verminderen ten opzichte van 1990 trekt internationale aandacht De overwinning van Klimaatorganisatie Urgenda op de staat haalt onder meer New York Times, Washington Post en Buzzfeed. Ook Belgische, Franse en Britse media schrijven erover.

Duurzaam
Duurzaamheid is het toverwoord in de strijd tegen de opwarming van de aarde. In maart gaat een landelijke proef van start met het opwekken van duurzame energie door middel van zonnepanelen op dijken. In tientallen steden worden aluminium verkeersborden vervangen door klimaatneutrale exemplaren van bamboe en in Zeeland worden plannen gelanceerd voor het realiseren van getijdencentrales in de Oosterscheldekering en de Brouwersdam.

De Zeeuwse Milieu Federatie is een van de partners achter het idee voor het realiseren van een energie-eiland in de Westerschelde met duizenden ‘zeewaterbatterijen’. Deze bestaan uit drie gedeelten. Het middelste bevat gewoon zeewater. Met stroom wordt dat gesplitst in zuur en basisch water dat in aparte compartimenten wordt verzameld. Daarmee is de batterij opgeladen. Ook worden plannen ontwikkeld voor warmtewinning uit oppervlaktewater.

In brede kring wordt nagedacht over hoe de opwarming van de aarde tegen kan worden gegaan. Zwitserse wetenschappers pleiten voor het wereldwijd planten van minstens een biljoen bomen. Volgens een onderzoek van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) kunnen walvissen – die tijdens hun leven ontzagwekkende hoeveelheden CO2 opslaan in hun lichaam – een troef zijn in de strijd tegen klimaatverandering.

Zonnepanelen brengen elektriciteit naar het platteland van Kenia, foto: cotrim - public domain

Handje helpen
Onder het motto ‘help de aarde een handje’ verschijnen in de media tal van tips voor gewone burger om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Minder vlees eten staat daarbij en ook wordt mensen aangeraden te kiezen voor écht groene energie. Het ‘vergroenen’ van het reispatroon is een van de andere tips. Niet of minder vliegen, vaker de trein nemen en indien haalbaar op de fiets naar het werk.

Ook lokale en regionale overheden doen een duit in het zakje. De gemeente Goes laat haar vrachtwagens rijden op schone brandstof gemaakt van frietvet en plantenresten en burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland zetten in op het rijden op stroom. Bijvoorbeeld door elektrisch busvervoer van mega-parkeerterrein het Transferium in Renesse naar het strand.

In Afrika rukken de zonnepanelen op. Op het Keniaanse platteland gaat het van geen stroom in één klap naar groene stroom. De zon laadt het mobieltje van de Kenianen op en zorgt voor elektriciteit voor radio en televisie. De overheid biedt er een pakket aan van zonnepanelen, vier lichten, een kabel die het mobieltje kan opladen, een zaklamp en een televisie. De walmende olielamp kan het museum in.

Opmerkelijk
Uit New York komt in juni opmerkelijk klimaatgerelateerd nieuws. Bij veilinghuis Christies gaan maar liefst 120 gitaren van Pink Floyd-gitarist David Gilmour onder de hamer. Gilmour schenkt de totale opbrengst – bijna 19 miljoen euro – aan een goed doel dat tegen klimaatverandering strijdt. ‘We hebben een beschaafde wereld nodig voor onze kleinkinderen en de generaties daarna waarin deze gitaren bespeeld kunnen worden’, aldus Gilmour.

De Britse bands Massive Attack en Coldplay kondigen in december aan dat ze samen met wetenschappers uit gaan zoeken hoe ze duurzaam kunnen touren en het klimaat zelfs kunnen helpen. Klimaatwetenschappers gaan data analyseren van de komende tournee van de bands en kijken hoe de bands hun CO2-voetafdruk kunnen verkleinen. ‘De entertainmentindustrie moet ook zijn bijdrage leveren.’

Nieuwe woorden
De klimaatverandering levert ook nieuwe woorden op. De termen ‘vliegschaamte’ en ‘vleeswroeging’ doen hun intrede. Mensen die door middel van een mars of andere protestactie aandacht vragen voor de opwarming van de aarde worden ‘klimaatgekkies’ gedoopt. De groep mensen die het allemaal niet wil weten – zij die best weten dat vliegen bijdraagt aan het broeikaseffect, maar toch op vliegvakantie gaan – krijgen het etiketje ‘klimaatontkenners’ opgeplakt. Daar vallen ook de mensen onder die de stelling ‘als de rest van de wereld doorgaat met vervuilen, waarom zouden wij het in ons kleine landje anders doen?‘ aanhangen. Kuddegedrag van overigens ook positief zijn. Als jouw buren zonnepanelen op het dak leggen wordt de kans groter dat jij volgt, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek. En tot die tijd? Tot die tijd zijn we allemaal klimaatontkenners…..

Bronnen: PZC, nos.nl, Nu.nl, NRC, Weerplaza

Foto boven: Bush fire in Australië, foto: 80 trading 24 – CC BY-SA 3.0