(Ver)stand van zaken

Smeltend poolijs, foto: pxshere – Public domain

Open brief: wetenschappers steunen ‘klimaatspijbelaars’

‘We kunnen ons niet veroorloven nog langer te wachten met maatregelen’
Ze winden er geen doekjes om. Het is volgens 350 Nederlandse wetenschappers hoog tijd dat de politiek aan de slag gaat met een ambitieus klimaatbeleid. ‘Het overstijgt partijpolitieke belangen. We kunnen ons niet permitteren nog langer te wachten met noodzakelijke maatregelen’, schrijven de wetenschappers in een open brief. Ze staan vierkant achter de scholieren die overal in Europa de straat opgaan om aandacht te vragen voor het klimaat. ‘Ze hebben groot gelijk.’

Ouwerkerk, febr.’19
De Nederlandse wetenschappers volgen met de open brief het voorbeeld van 3400 Belgische collega’s die hun regering hebben opgeroepen om meer te doen tegen klimaatverandering. De wetenschappers benadrukken eensgezind dat er geen sprake is van ‘doemdenken’, maar dat het gaat om wetenschappelijke feiten. Ze hebben forse kritiek op het Nederlandse klimaatakkoord. ‘Het is te vrijblijvend, niet afdoende en legt niet de lasten bij de grootste vervuilers, de industrie.’ De wetenschappers pleiten voor een CO²-belasting voor bedrijven.

Voor de wetenschappers staat het buiten kijf dat de aarde opwarmt én dat dat komt door menselijke activiteiten. De gevolgen zijn enorm, zo wordt gewaarschuwd. Al bij een temperatuurstijging van ‘slechts’ 1 graad krijgt de wereld te maken met zeespiegelrijzing, hittegolven, droogtes én overstromingen. Wordt het niet 1 maar 2 graden warmer dan worden de problemen in rap tempo nog veel groter.

Economische onrust
Droogte kan leiden tot mislukte oogsten en daardoor grote voedseltekorten die sociale onrust veroorzaken en mogelijk zelfs leiden tot wereldwijde migratiegolven. Er gebeurt volgens de wetenschappers nu nog veel te weinig om de uitstoot van broeikasgassen – die de opwarming van de aarde in de hand werken – tegen te gaan. ‘Met de huidige voorstellen stevent de wereld af op meer dan 3 graden opwarming tegen het eind van deze eeuw.’

De wetenschappers benadrukken dat hoe langer men wacht des te duurder het wordt om opwarming van de aarde tegen te gaan. ‘Klimaatmaatregelen zijn economisch gezien voordeliger dan de kosten van klimaateffecten en adaptatie aan klimaatverandering. Niets doen leidt dus tot hogere kosten dan tijdig adequate maatregelen nemen.’ De kennis en technologie om temperatuurstijging tegen te gaan is er. ‘Het implementeren ervan vraagt in de eerste plaats politieke moed.’

Rechtvaardig
Onderzoek laat volgens de wetenschappers zien dat klimaatbeleid niet alleen technologisch beleid omvat, maar ook sociaal beleid. ‘Het vraagt namelijk om een rechtvaardige verdeling van de kosten en baten, gedragsverandering en nationaal en internationaal energie- en industriebeleid’, aldus de open brief. ‘Rechtvaardige klimaatambities veronderstellen dus ook een aanscherping van het sociaal- en belastingbeleid.’

De wetenschappers voegen daar fijntjes aan toe dat Nederland niet voldoet aan de klimaatdoelen die de regering zelf heeft opgesteld. Maar het is nog niet te laat volgens de schrijvers van de open brief. ‘Als politiek leiderschap hand in hand gaat met effectieve maatregelen en gedragsverandering kunnen wij dit probleem tijdig oplossen. Anders zijn de jongeren, die nu protesteren voor hun eigen toekomst, de dupe.’

De Belgische wetenschappers zijn het geheel eens met hun Nederlandse collega’s. Voorstellen om uitstoot van CO² terug te dringen blijven volgens hen mijlenver achter bij wat nodig is. ‘Het is hoog tijd voor verandering. En om alles te veranderen hebben we iedereen nodig’, benadrukken zij. ‘Enkel zo kunnen we voorkomen dat klimaatverandering onze leefwereld verder ingrijpend verandert. Het vereist nu in de eerste plaats politieke moed.’

Bronnen: nos.nl, scientists4climate, youthforclimate

Deltares onderzoekt gevolgen versnelde zeespiegelstijging

IJs op Antarctica smelt sneller dan gedacht
De zeespiegel langs de Nederlandse kust stijgt nu met circa 2 millimeter per jaar, maar het zou zomaar kunnen dat het na 2050 veel sneller gaat. Dat komt omdat het smelten van het ijs op Antarctica in een beduidend hoger tempo gaat dan voorspeld werd. In opdracht van de Deltacommissaris heeft Kennisinstituut Deltares onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen van die snellere zeespiegelstijging.

Ouwerkerk, dec.’18
Voor wat betreft de mate van stijging van de zeespiegel zijn er verschillende scenario’s. De zogeheten Delta-scenario’s zijn gebaseerd op voorspellingen van het KNMI en die gaan uit van een zeespiegelstijging tot maximaal 40 cm in 2050 en maximaal een meter in 2100. In nieuwe projecties zegt het KNMI dat de zeespiegel tot wel 2 meter kan stijgen. Zelfs als alle doelen van het klimaatakkoord van Parijs – een globale temperatuurstijging van maximaal 2 graden – gehaald worden. Bij een sterkere opwarming van de aarde kan de zeespiegel zelfs tot 3 meter stijgen.

Snellere stijging van de zeespiegel brengt behoorlijk wat risico’s met zich mee. ‘We moeten ons in korter tijdsbestek aanpassen aan steeds groter wordende veranderingen. Onderzoek is nodig om tijdig maatregelen te nemen om de waterveiligheid, zoetwatervoorziening en leefbaarheid voor Nederland te garanderen’, zegt onderzoeker Marjolijn Haasnoot van Deltares.

Stormvloedkering dicht
Mocht de zeespiegel inderdaad sneller en sterker stijgen dan verwacht dan heeft dat vergaande consequenties. Onder meer voor waterstaatswerken als de stormvloedkering en de Maeslantkering. Haasnoot voorspelt dat deze keringen steeds vaker gesloten moeten worden en uiteindelijk zelfs permanent dicht gaan. Bij zware stormen zal er dan ook steeds vaker – en ook meer – water overheen slaan.

In de praktijk kan het betekenen dat zowel de stormvloedkering in de Oosterschelde als de Maeslantkering aangepast dan wel vervangen moeten worden om de veiligheid van het achterland te kunnen blijven garanderen. Voor wat betreft het IJsselmeergebied wordt nu nog uitgegaan van spuien als het kan en pompen als het moet. Als de zeespiegel 65 centimeter of meer stijgt, biedt spuien onvoldoende soelaas en moet de pompcapaciteit fors groter worden. De pompen op de Afsluitdijk moeten dan waarschijnlijk structureel ingezet worden en de dijken in het IJsselmeergebied dienen te worden aangepakt.

Om het kustfundament op een veilig peil te houden, moet het meegroeien met de zeespiegelrijzing door middel van zandsuppleties. Anno nu wordt per jaar zo’n 12 miljoen kubieke meter zand aangebracht, maar naarmate de stijgsnelheid van de zeespiegel toeneemt is ook meer zand nodig. Rond 2050 gaat het al om 3 á 4 keer zoveel zand als nu en tegen het einde van de eeuw loopt de benodigde hoeveelheid suppletiezand nog veel verder op.

Verzilting
Ander gevaar van zeespiegelstijging is verzilting van landbouwgrond, vooral in de laag gelegen gebieden aan de kust. Of er voldoende zoetwatervoorraad is om de verzilting tegen te gaan, moet nader onderzoek uitwijzen volgens Deltares. In ieder geval moeten zoetwaterinlaatpunten vaker en langer gesloten worden en zit het er dik in dat de vraag naar zoet water uit het IJsselmeer fors zal toenemen.

Deltares benadrukt dat naarmate het minder goed lukt de doelen van het klimaatakkoord van Parijs te halen en de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden er eerder meer en kostbaarder maatregelen moeten worden genomen om in Nederland droge voeten te houden.

Deltares pleit ervoor de vinger nauwgezet aan de pols te houden en verder onderzoek te doen naar de relatie tussen opwarming van de aarde, het smelten van landijs, zeespiegelstijging, de gevolgen van extra zeespiegelstijging, de kans dat keringen (te) vaak dicht moeten en de impact van de klimaatverandering op dijken en buitendijkse gebieden.

Bron: www.deltares.nl/nieuws