November 2019 – Klimaatdoelen nog steeds ver weg

De kloof tussen de klimaatdoelen van Parijs en de wereldwijde uitstoot van broeikasgas is groot. De uitstoot moet fors omlaag, maar stijgt nog elk jaar. Dat staat in het zogenoemde Emissions Gap Report van de Verenigde Naties (UNEP). Als het aan Ursula von der Leyen ligt komt daar – in ieder geval in Europa – snel verandering in. De nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wil van Europa ‘s werelds eerste klimaatneutrale continent maken, en wel uiterlijk 2050.

Dat er snel iets moet gebeuren om te voorkomen dat de aarde meer dan 1.5°C warmer wordt is volgens genoemd VN-rapport zonneklaar. Elk jaar uitstel van ingrijpende maatregelen leidt er volgens het rapport toe dat later nóg ingrijpender maatregelen nóg sneller nodig zijn. ‘We moeten nu een enorme vermindering van de uitstoot realiseren’, zegt  UNEP-directeur Inger Andersen.

‘Landen kunnen eenvoudigweg niet kunnen wachten tot het einde van 2020, wanneer nieuwe klimaatbeloftes worden gedaan. Zij, en elke stad, regio, bedrijf en individu, moeten nu handelen’, aldus Andersen. Om de kloof te dichten tussen wat nodig is en de beloftes die landen in het Parijse klimaatakkoord hebben gedaan, moeten de landen in de visie van Andersen elke vijf jaar hun ambities opschroeven.

Goed plan volgens de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Vorig jaar werd opnieuw een record-uitstoot van broeikasgassen opgetekend. ‘Deze voortdurende langetermijntrend betekent dat toekomstige generaties geconfronteerd zullen worden met steeds ernstiger gevolgen van klimaatverandering’, zegt WMO-secretaris-generaal Petteri Taalas. Hij voorspelt meer extreem weer, zeespiegelstijging en verstoring van ecosystemen.

Plan boeren
Ondertussen is Nederland nog steeds in de ban van de stikstofcrisis. Dertien boerenorganisaties hebben hun krachten gebundeld in het Landbouw Collectief en lanceren een eigen plan om de stikstofuitstoot terug te brengen. Dat kan volgens het Landbouw Collectief door de koeien vaker in de wei te laten, hen minder eiwitrijk voer te geven en dat voer ook nog eens aan te lengen met water. Daarmee zou de stikstofuitstoot van de boerenbedrijven op korte termijn met 2,5 tot 4 kiloton gereduceerd kunnen worden. ‘Het is cruciaal dat boeren zelf de keuzes kunnen maken die het best bij hun bedrijfsvoering passen’, zegt LC-voorzitter Aalt Dijkhuizen.

Hij pleit er ook voor boeren de ‘stikstofruimte’ die ze winnen met milieumaatregelen te laten verhuren aan andere sectoren. Zo wordt het een soort verdienmodel. Om ervoor te zorgen dat de uitstoot écht afneemt, is volgens Dijkhuizen maatwerk nodig. De maatregelen vergen een investering van 2.9 miljard euro. De boerenorganisaties vinden dat ‘Den Haag’ wat dat betreft over de brug moet komen.

herkennen van plankton
Fytoplankton, foto: NOAA MESA Project - publiek domein

Walvissen
Opmerkelijk is het bericht dat volgens een onderzoek van het International Monetair Fonds (IMF) de walvis een troef kan zijn in de strijd tegen klimaatverandering. Mariene biologen hebben ontdekt dat met name grote walvissen als de potvis, een belangrijke bijdrage leveren aan het uit de lucht halen van co2. De gigantische zoogdieren slaan tijdens hun leven indrukwekkende hoeveelheden co2 op in hun lichamen.

Als ze sterven nemen ze die broeikasgassen mee naar de bodem van de oceaan waar die co2 dan voor eeuwen ligt ‘begraven’. Per grote walvis gaat het gemiddeld om 33 ton co2. Ter vergelijking: daarvoor kun je 231 keer naar Parijs vliegen. En dat is nog niet alles. Overal waar ze zwemmen zorgen walvissen met hun poep voor meer fytoplankton, en deze kleine organismen zorgen voor meer dan de helft van alle zuurstof in onze atmosfeer.

Dat doen ze door fotosynthese: het met behulp van licht omzetten van co2 naar koolhydraten en zuurstof. Naar schatting 40 procent van alle uitgestoten co2 wordt door fytoplankton opgenomen. Totaal zo’n 37 miljard ton per jaar en dat is evenveel als 1.7 biljoen bomen per jaar opnemen, ofwel vier keer het Amazone-regenwoud.

Het advies van het IMF is helder: ‘Klimaatverandering is zo’n dringend probleem dat we alle manieren moeten aangrijpen om de temperatuurstijging op aarde te stoppen.’ Veel voorgestelde oplossingen voor wat betreft het tegengaan van de opwarming van de aarde zijn volgens het IMF complex, onbewezen en duur. ‘Wat als er een verrassend simpele, niet-technische oplossing is? Zorg voor meer walvissen.’

Bronnen: PZC, nos.nl

Foto walvissen: Gabriel Barathieu – CC BY-SA 2.0