April 2020 – Urgenda-doel lijkt ineens haalbaar

April 2020 – Urgenda-doel lijkt ineens haalbaar

Het kabinet lijkt dit jaar – per ongeluk – toch aan het Urgendavonnis te voldoen. De Corona-crisis leidt ertoe dat de uitstoot van CO2 in Nederland met megatonnen tegelijk terugloopt, zo blijkt uit scenario’s van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Nieuwe maatregelen moeten ervoor zorgen dat er volgend jaar ook minder CO2 wordt uitgestoten. Zowel vanuit de EU als vanuit de wetenschapswereld wordt gepleit voor het werken aan een groener en radicaal duurzamer Europa na Corona. 

‘We moeten niet terug naar een koolstof spuwende economie’, schrijft Eurocommissaris Frans Timmermans in een open brief in zeven Europese kranten. Ook het Europees parlement roept in een motie op over te stappen op een groene en circulaire economie. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen sluit zich daarbij aan. Zij wil juist nu het slepen met goederen over de wereld voorkomen. ‘We moeten de logistieke keten van bedrijven inkorten.’

Eenzelfde geluid komt van de kant van 70 Nederlandse wetenschappers. Zij pleiten in een manifest voor doortastende maatregelen. Covid-19 ontwricht levens, maar biedt volgens de wetenschappers een historische kans om de wereld veel groener en duurzamer te maken. En, zo haasten zij zich te zeggen, daar kan iedereen bij helpen. Bijvoorbeeld door een stuk minder te   reizen, minder te verspillen en veel minder luxeartikelen te kopen.

Kringlooplandbouw
De wetenschappers zien de Corona-crisis als een uitgelezen moment om vaart te maken met de ontwikkeling van kringlooplandbouw, en het herontdekken van de waarde van lokale voedselvoorziening. De academici zouden het een blunder vinden als de wereld niet groener uit de Corona-crisis komt. Als iedereen op de oude voet doorgaat en er niets fundamenteel verandert dan is de huidige schonere lucht en lagere CO2-uitstoot ‘tijdelijk en marginaal’, waarschuwen ze in het manifest.

Hoogleraren biodiversiteit Josef Settele, Sandra Diaz en Eduardo Brondizio doen er in een artikel in het Britse dagblad The Guardian nog een schepje bovenop. Het feit dat het Corona-virus zich zo razendsnel over de wereld kon verspreiden heeft volgens de drie alles te maken met menselijk handelen, en wel in de vorm van ontbossing, handel in wilde dieren, intensieve veehouderij, aanleg van wegen, mijnbouw, toegenomen vliegverkeer en om zich heen grijpende verstedelijking.

De experts verwachten dat het aantal gevaarlijke pandemieën in de toekomst verder zal toenemen. Daarom raden zij overheden aan veel meer te doen aan milieubescherming. Alleen op die manier valt volgens hen het tij te keren. ‘De gezondheid van mensen hangt nauw samen met de gezondheid van wilde dieren, boerderijdieren en het milieu.’

Stekkerauto-verdienmodel
Ondertussen groeit het aantal elektrische auto’s in Nederland gestaag en worden er nieuwe toepassingen bedacht. Zo stelt hoogspanningsbeheerder TenneT dat Nederlanders met een elektrische auto, zonnepanelen of een warmtepomp hun energienota in de toekomst met honderden euro’s per jaar kunnen verlagen door stroom terug te leveren aan het net. Ceo van TenneT Manon van Beek: ‘In de accu’s van elektrische auto’s alleen al zijn gigantische hoeveelheden stroom beschikbaar.’

Nederland telt momenteel 200.000 stekkerauto’s, waarin 2 gigawatt aan elektriciteit zit opgeslagen. Dat is evenveel als in drie grote elektriciteitscentrales. ‘Die auto’s staan een groot deel van de dag stil. Als de eigenaar tegen betaling een deel van de stroom afstaat, blijft het stroomnet in balans’, aldus Van Beek. René Kerkmeester, hoofd digitalisering bij TenneT: ‘Op die manier kun je met een elektrische auto 15.000 kilometer per jaar gratis rijden, hebben we becijferd.’ Hetzelfde principe geldt voor stroom die in thuisbatterijen wordt opgeslagen of die door warmtepompen en zonnepanelen wordt opgewekt.

Wekenlange droogte - foto: public domain (twitter)

Zonnepanelen
De schonere lucht zorgt in combinatie met veel zonnige dagen voor recordopbrengsten van zonnepanelen. Her en der in Nederland sneuvelen warmterecords en de boeren klagen steen en been over de droogte.  Het mooie weer zorgt samen met het thuisblijven vanwege het Corona-virus tot een forse stijging van het drinkwatergebruik. En dat terwijl er voorlopig geen regen van betekenis wordt verwacht. De droogte leidt nu al tot hoofdbrekens en de zomer moet nog komen….

Bronnen: PZC, nos.nl, nu.nl, trouw.nl, The Guardian
Foto boven: public domain


Maart 2020 – Thuiswerken helpt klimaat nauwelijks

Maart 2020 – Thuiswerken helpt klimaat nauwelijks

Nederland ligt stil vanwege de Corona-crisis en dat is gunstig voor de luchtkwaliteit. Op satellietbeelden en in metingen aan het aardoppervlak in China en Italië is dat duidelijk zichtbaar. Voor wat betreft het klimaat leveren de Corona-maatregelen in Nederland nog niet veel op. Veel mensen werken thuis, waardoor de thermostaat op het werk lager kan. Maar in huis blijft dan wel de verwarming aan. Die effecten zijn nagenoeg tegen elkaar weg te strepen volgens Pieter Boot van het Planbureau voor de Leefomgeving.

Dat er minder verkeer is zet volgens Boot niet zoveel zoden aan de dijk. Als een bedrijf als Tata Steel veel minder zou produceren zou dat zeker flink schelen qua uitstoot, maar de vraag is dan hoe lang dit effect blijft. Boot: ‘Pas als dit voor de zware industrie lange tijd aanhoudt, zal dat gevolgen hebben. We zien dat al wel in Duitsland en Frankrijk. Daar scheelt het megatonnen uitstoot van CO2. In Nederland is het effect van de warme winter op de uitstoot vooralsnog groter dan van Corona.’

Een derde van alle uitstoot in Nederland komt van de industrie. Alle andere sectoren produceren minder broeikasgassen. Ook voor het zogenoemde Urgenda-doel – 25 % minder uitstoot voor eind 2020 – zullen Corona-maatregelen niet veel bijdragen volgens Boot. ‘Uit onze laatste raming blijkt dat Nederland 9 tot 11 megaton te weinig reduceert om de Urgenda-doelstellingen te kunnen halen. De warme winter scheelt waarschijnlijk 1,5 megaton door minder stoken. Maar zelfs een kwart minder auto’s op de weg gedurende een maand scheelt nog niet eens één megaton.’

Waterstoffabriek
Ondertussen gaat de zoektocht naar oplossingen voor het klimaatprobleem onverkort verder. Shell, Gasunie en Groningen Seaports denken twee vliegen in één klap te slaan door een nieuw windpark te koppelen aan de grootste waterstoffabriek van Europa. Het immense project heeft de naam NortH2 gekregen. Het idee is om op zee opgewekte stroom aan land te laten komen in de Groningse Eemshaven. Daar wordt met de elektriciteit in een speciale fabriek waterstof geproduceerd. Via het bestaande gasleidingennetwerk gaat de waterstof naar de plaats van bestemming.

Die plaats van bestemming zou zomaar de nu nog gasgestookte cv-ketel kunnen zijn. In Lochem werkt netbeheerder Liander aan een proef waarbij waterstof door de gasleidingen gaat naar een wijkje met monumentale huizen waar een warmtepomp of stadsverwarming geen optie zijn. Deze huizen krijgen een voor waterstof geschikte cv-ketel en een inductiekookplaat. Netbeheerder Stedin heeft berekend dat het 700 miljoen euro kost om alle gasaansluitingen in Nederland geschikt te maken voor waterstof.

Stroom uit water
Er wordt ook gewerkt aan stroom uit water. De grootste kansen om ‘blauwe energie’ te winnen liggen in Zeeland bij de Grevelingendam en de Philipsdam. Blauwe energie is elektriciteit dat uit water kan worden gewonnen op plaatsen waar een zoute en zoete waterstroom elkaar ontmoeten, zoals in de Krammersluizen waar zoet en zout water van elkaar worden gescheiden. Bij de Afsluitdijk loopt de eerste en enige kleinschalige proef met deze techniek.

Met de zonne-energie gaat het hard in Zeeland. De bedrijven die zonnepanelen leveren hebben het drukker dan ooit. ‘Het is echt opvallend’, zegt Carlos Klerkx van Solar2Enjoy Zeeland in Vlissingen. ‘Onze omzet verdubbelt gemiddeld elk jaar en ik verwacht dat dat ook dit jaar zo zal zijn. We hebben het gewoon heel erg druk en dat houdt ook voorlopig niet op.’

Al met al gaat het volgens directeur Marjan Minnesma van duurzaamheidsorganisatie Urgenda de goede kant op voor wat betreft het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. ‘Naast besparen is zonne-energie het enige dat snel zoden aan de dijk zet’, aldus Minnesma. Maar er is meer nodig. ‘Groene stroom is maar een deel, maar alles wat erbij komt is mooi meegenomen.’

Laadpaalfile, foto: autoblog.nl

Laadpaalfile
Het aantal elektrische auto’s op de weg neemt toe, maar de infrastructuur is daar nog niet overal op berekend. Met name eigenaren van een elektrische auto met grote actieradius en fors uit de kluiten gewassen accupakket – de Amerikaanse Tesla wordt vaak als voorbeeld aangehaald – worden daarmee geconfronteerd. Onderweg naar de wintersportbestemming in Oostenrijk is het voor de elektrische rijders aanschuiven in de rij voor de Tesla-supercharger. En uren wachten. Naast de ‘gewone’ Zwarte Zaterdag is er nu ook de ‘Zwarte Laadpaalzaterdag’ en de ‘laadpaalfile’. Waarvan akte.  

Bronnen: PZC, nos.nl

Bovenste foto: Eemshaven, foto: Wutsje CC BY-SA 3.0


Februari 2020 – Mega-afsluitdijk versus meters water

Februari 2020 – Mega-afsluitdijk versus meters water

Klimaatverandering. Het is goed voor stevige discussies, sombere voorspellingen en gedurfde plannen. Volgens historicus en schrijver Rutger Bregman staat door de zeespiegelrijzing het voortbestaan van Nederland op het spel. Hij waarschuwt in zijn pamflet ‘Het water komt’ voor tot wel acht meter zeespiegelstijging. Oceanograaf Sjoerd Groeskamp – iets minder pessimistisch – heeft dé oplossing: 637 kilometer afsluitdijk om de Noordzee van Frankrijk tot Noorwegen.

‘We zijn uitgegaan van het slechtste scenario. Als we klimaatverandering niet weten te stoppen, kan in het jaar 2300 de zeespiegel vijf meter zijn gestegen’, zegt Groeskamp. Hij oppert het plan om de hele Noordzee af te sluiten met een 161 kilometer lange dam van Bretagne naar het zuidwestelijkste puntje van Engeland én een 467 kilometer lange dijk die het noorden van Schotland verbindt met het westen van Noorwegen. De kosten van dit stoutmoedige plan zijn beraamd op ergens tussen de 250 en 500 miljard.

Deltacommissaris Peter Glas acht een zeespiegelstijging met acht meter ‘zeer onwaarschijnlijk’. Volgens Glas is er geen reden voor paniek. ‘Nederland is zeer goed voorbereid op zeespiegelstijging en op hoogwater in de rivieren. Geen andere delta ter wereld ontwerpt de infrastructuur zo nauwgezet en met zulke hoge veiligheidsnormen. In het buitenland zijn ze jaloers op ons. Landen als Bangladesh, Vietnam en de Verenigde Staten roepen onze expertise in.’

Ebro-delta verdwijnt
Ook in Europa zijn de gevolgen van klimaatverandering zichtbaar. De Spaanse Ebro-delta liep tijdens de januaristorm Gloria bijna volledig onder water. Restaurant Vascos – ooit gebouwd op 200 meter van de zee – komt langzaam maar zeker op een schiereiland te liggen. Dankzij een bijna twee meter hoge muur van stenen en rotsblokken blijft het restaurant droog.

De klimaatverandering heeft ook voor Nederland consequenties. Wateroverlast, tekort aan drinkwater, elektriciteit dat uitvalt en schade aan landbouwoogsten zijn er een paar van. De kans op overstromingen neemt toe en in versteende gebieden kan de steeds vaker voorkomende hitte voor problemen zorgen. Boeren moeten volgens het Europese project Fabolous Farmers anders gaan telen, nu stortbuien en lange droge periodes elkaar steeds vaker gaan afwisselen.

De grond speelt een sleutelrol. Volgens Wico Dieleman van landbouworganisatie ZLTO is het zaak vanaf nu de grond ondieper te bewerken. ‘We moeten af van grote zware landbouwmachines. Door te veel bodemdruk gaat het bodemleven achteruit en laat de grond minder water door.’

Doordat steeds meer gewasbeschermingsmiddelen worden verboden, moeten telers plagen en ziektes met behulp van de natuur bestrijden.

Februari 2020 - wateroverlast in Nederland, foto: Baykedevries - CC BY-SA 3.0

Waterstof
Wageningen University & Research gaat samen met onderzoeksinstituut TNO onderzoeken of op boerenbedrijven waterstof kan worden opgewekt met zonne- en windenergie. Interessant voor een provincie met veel boeren en windpark Borssele voor de kust. Waterstof dat gemaakt wordt van duurzame energie kent geen uitstoot van CO2 en op deze zogeheten groene waterstof kun je auto’s, bussen en tractoren laten rijden.

Volgens Arthur van Schayk – directeur van cv-ketel- en warmtepompenfabrikant Remeha – is waterstof voor Nederland verreweg de beste optie om woningen energieneutraal te maken. ‘Niet alle huizen zijn geschikt om volledig elektrisch verwarmd te worden. Bovendien heb je waterstof nodig voor de opslag van energie. Batterijen zijn goed voor hooguit en paar dagen elektriciteit. Je kunt stroom veel beter omzetten in waterstof.’

Waterstof kan aardgas vervangen als brandstof voor cv-installaties. ‘We hebben hier al een unieke gas-infrastructuur. Die kunnen we gebruiken om waterstof te vervoeren. Ik pleit er dan ook voor om gasleidingen niet op te ruimen. We willen dat huiseigenaren en goede keuze kunnen maken. Dat kan een ketel zijn die op waterstof werkt, een elektrische warmtepomp of een hybride-systeem.’

Waterwarmte
In Zeeland biedt waterwarmte volgens het Netwerk Aquathermie goede kansen. Auqathermie is een techniek waarbij in de bodem opgeslagen warm water wordt benut voor verwarming. Het is een van de alternatieven voor het gebruik van gas. In de Goese wijk Ouverture zijn 423 woningen, 2 appartementengebouwen en een school aangesloten op een warmtenet dat gebruik maakt van aquathermie. Zeeland loopt voorop. Water genoeg…..

Bronnen: PZC, nos.nl


Januari 2020 – Wasweerbericht en warmterecord

Januari 2020 – Wasweerbericht en warmterecord

Nooit eerder was het wereldwijd zo warm op aarde. En dat is een trend die doorzet volgens de Wereld Meteorologische Dienst. Met als gevolg terugtrekkend (pool)ijs, stijging van de zeespiegel, verzuring van oceanen en extreem weer. Er zijn ook positieve gevolgen van de klimaatverandering. Vliegvakanties worden duurder en meer omstreden, de kans op mooi zomerweer in Nederland groter en daarmee een vakantie in eigen land aantrekkelijker. En er zijn meer lichtpuntjes.

Zo zou het zomaar kunnen dat Weeronline dit jaar een ‘wasweerbericht’ begint. Op de site van de weervoorspeller staan nu al cijfers die uitdrukken hoe goed het weer is voor barbecueën, hardlopen of fietsen. In dat rijtje hoort wellicht ook het buiten drogen van de was. Want, zo zeggen ervaringsdeskundigen: ‘Geen wasverzachter ruikt zo lekker als zongedroogde was.’

De kans dat mensen in hun tuin bijzondere diertjes aantreffen is door de klimaatverandering ook een stuk groter geworden. Zit er opeens een heidelibel op je wapperende was. Openluchtbaden spinnen garen bij de opwarming van de aarde. Als het warm is ga, je niet binnen zwemmen maar trek je naar het strand of naar een buitenbad. Ander effect van meer buiten vertoeven, is dat we meer vitamine D binnenkrijgen. Een half uurtje wandelen in de zon is voldoende voor de dagelijkse portie vitamine D.

Verder zal het veel minder vaak voorkomen dat je als bouwvakker vorstverlet hebt. Johan de Visser van Bouwbedrijf Joziasse uit Vlissingen kan zich de tijd niet heugen wanneer hij zijn medewerkers voor het laatst om die reden naar huis heeft gestuurd. Bij Saman in Zierikzee hebben ze nog nooit zoveel zonnepanelen verkocht als in 2019. Met een recordaantal zonuren in Vlissingen was vorig jaar een droomjaar voor eigenaren van zonnepanelen.

Duizend miljard
Om negatieve gevolgen van de klimaatverandering zoveel mogelijk tegen te gaan moet volgens de Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans fors geïnvesteerd worden in wat de Green Deal is gedoopt. De Green Deal is een ambitieus plan met als doel een klimaatneutraal Europa in 2050. Het is een plan dat alle lidstaten raakt en consequenties heeft voor alle sectoren: transport, landbouw, industrie en bouw. Vervuiling moet worden teruggedrongen, we moeten zo min mogelijk afval genereren en er dienen twee miljard bomen te worden geplant.

De Europese Commissie wil 1000 miljard euro bij elkaar krijgen om de Green Deal uit te voeren. De strijd voor het klimaat moet mogelijkheden bieden. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen: ‘De noodzaak tot investeren veranderen we in een kans om te investeren.’ Frans Timmermans: ‘Het belangrijkste is dat we nu echt iets moeten gaan doen, anders is het te laat.’

Kinderarbeid
De keerzijde van groen (elektrisch) rijden en via smartphone of tablet altijd en overal online zijn, is kinderarbeid in de kobaltmijnen van Congo. In de VS is mensenrechtenadvocaat Terry Collingsworth een gerechtelijke procedure begonnen tegen Tesla, Apple, Google, Dell en Microsoft namens de ouders van veertien Congolese kinderen die in de mijnen bij een ongeluk om het leven kwamen of ernstig verminkt raakten.

Kobalt is een metaal dat gebruikt wordt in accu’s van elektrische auto’s en in mobiele apparaten. Congo heeft de grootste kobaltvoorraad ter wereld en volgens Collingsworth zijn de omstandigheden waaronder het metaal in Congo wordt gedolven extreem gevaarlijk. De winning van kobalt ligt al jaren onder vuur. Amnesty International publiceerde er in 2016 uitgebreid over en vraagt sindsdien geregeld aandacht voor de mensenrechten in landen waar kobalt gewonnen wordt.

Lewis Pugh zwemt bij Antarctica onder de smeltende poolkap, foto: Lewis Pugh - CC BY-SA 3.0

Bijzondere acties
Ondertussen gaat de strijd tegen klimaatverandering onverminderd door en zijn er met enige regelmaat bijzondere acties. Zoals die van de 50-jarige Brit Lewis Pugh. Zonder het gebruik van duikapparatuur of beschermende kleding – de man draagt alleen een zwembroek – zwemt hij bij Antarctica onder de smeltende poolkap om aandacht te vragen voor de klimaatverandering.

Ook actrice Jane Fonda – die zich eerder tegen de Vietnamoorlog keerde – doet van zich spreken. Haar strijd tegen de teloorgang van het klimaat blijft niet onopgemerkt. Ze wordt regelmatig gearresteerd, maar een paar nachtjes cel heeft de 81-jarige activiste er wel voor over. ‘Ik doe dit omdat we niet veel tijd meer hebben om het tij te keren.’

Bronnen: PZC, nos.nl


Jaaroverzicht staat van het klimaat 2019

Jaaroverzicht staat van het klimaat 2019

Klimaatneutraal Europa stip op
horizon na jaar vol protestacties

De Hoge Raad bepaalt dat de Staat der Nederlanden verplicht is de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, Frans Timmermans presenteert de Green Deal met als doel een klimaatneutraal Europa in 2050, klimaatactiviste Greta Thunberg wordt door het gezaghebbende Amerikaanse weekblad Time uitgeroepen tot persoon van het jaar en wereldwijd worden protestmarsen gehouden om aandacht te vragen voor de opwarming van de aarde door klimaatverandering.

Het klimaat is hot. Figuurlijk én letterlijk. De ijskap van Groenland smelt zeven keer sneller dan in de jaren 90 en Australië krijgt te maken met een hittegolf die zijn weerga niet kent. Ook in Nederland is het warm. Heel warm. In februari meldt Weerplaza dat donderdag 25 februari de boeken in kan als de warmste februaridag in Nederland sinds 1920. In juli komt de temperatuur in Nederland boven de 40 graden.

Later volgen berichten over sledehonden die tot hun enkels in helderblauw smeltwater lopen in Groenland en hittegolven in Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. IJsberen die normaal op het ijs leven, worden steeds vaker op Nova Zembla gesignaleerd, op zoek naar voedsel. Grote delen van het poolgebied kampen met ongekende bosbranden.

Alarmerende berichten in juli. Volgens Global Footprint Network heeft de mensheid wereldwijd in zeven maanden meer voedsel en natuurlijke hulpbronnen verbruikt dan de aarde in twaalf maanden kan voortbrengen. In november tekent de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) een record-uitstoot van broeikasgassen op. Volgens het Emissions Gap Report van de Verenigde Naties is de kloof tussen de klimaatdoelen van Parijs en de wereldwijde uitstoot van broeikasgas onverminderd groot. En groeiende.

Maatregelen
De protestmarsen om aandacht te vragen voor de opwarming van de aarde zijn talrijk. Concrete maatregelen volgen mondjesmaat. Er wordt een CO2-belasting voor bedrijven afgekondigd. De stikstofcrisis – neerslag van stikstof bedreigt kwetsbare natuurgebieden – noopt tot onder meer het stilleggen van grote bouwprojecten, mogelijk inkrimpen van de veestapel en het verlagen van de snelheidslimiet van 130 naar 100 kilometer per uur op de Nederlandse snelwegen.

Verder gaat de gasprijs omhoog, die van elektriciteit omlaag en wordt geprobeerd mensen via subsidies te verleiden tot aanschaf van een (dure) elektrische warmtepomp ter vervanging van een gasgestookte cv-ketel. Daarnaast kan subsidie aangevraagd worden voor het isoleren van huizen. Op lokaal niveau zijn er eveneens maatregelen. Amsterdam doet diesel- en benzineauto’s in de ban. Vanaf 2030 zijn alleen emissievrije voertuigen nog welkom in de hoofdstad.

De uitspraak van de Hoge Raad – Nederlands hoogste rechter – dat de Staat  der Nederlanden verplicht is voor eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen met ten minste 25 procent moet verminderen ten opzichte van 1990 trekt internationale aandacht De overwinning van Klimaatorganisatie Urgenda op de staat haalt onder meer New York Times, Washington Post en Buzzfeed. Ook Belgische, Franse en Britse media schrijven erover.

Duurzaam
Duurzaamheid is het toverwoord in de strijd tegen de opwarming van de aarde. In maart gaat een landelijke proef van start met het opwekken van duurzame energie door middel van zonnepanelen op dijken. In tientallen steden worden aluminium verkeersborden vervangen door klimaatneutrale exemplaren van bamboe en in Zeeland worden plannen gelanceerd voor het realiseren van getijdencentrales in de Oosterscheldekering en de Brouwersdam.

De Zeeuwse Milieu Federatie is een van de partners achter het idee voor het realiseren van een energie-eiland in de Westerschelde met duizenden ‘zeewaterbatterijen’. Deze bestaan uit drie gedeelten. Het middelste bevat gewoon zeewater. Met stroom wordt dat gesplitst in zuur en basisch water dat in aparte compartimenten wordt verzameld. Daarmee is de batterij opgeladen. Ook worden plannen ontwikkeld voor warmtewinning uit oppervlaktewater.

In brede kring wordt nagedacht over hoe de opwarming van de aarde tegen kan worden gegaan. Zwitserse wetenschappers pleiten voor het wereldwijd planten van minstens een biljoen bomen. Volgens een onderzoek van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) kunnen walvissen – die tijdens hun leven ontzagwekkende hoeveelheden CO2 opslaan in hun lichaam – een troef zijn in de strijd tegen klimaatverandering.

Zonnepanelen brengen elektriciteit naar het platteland van Kenia, foto: cotrim - public domain

Handje helpen
Onder het motto ‘help de aarde een handje’ verschijnen in de media tal van tips voor gewone burger om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Minder vlees eten staat daarbij en ook wordt mensen aangeraden te kiezen voor écht groene energie. Het ‘vergroenen’ van het reispatroon is een van de andere tips. Niet of minder vliegen, vaker de trein nemen en indien haalbaar op de fiets naar het werk.

Ook lokale en regionale overheden doen een duit in het zakje. De gemeente Goes laat haar vrachtwagens rijden op schone brandstof gemaakt van frietvet en plantenresten en burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland zetten in op het rijden op stroom. Bijvoorbeeld door elektrisch busvervoer van mega-parkeerterrein het Transferium in Renesse naar het strand.

In Afrika rukken de zonnepanelen op. Op het Keniaanse platteland gaat het van geen stroom in één klap naar groene stroom. De zon laadt het mobieltje van de Kenianen op en zorgt voor elektriciteit voor radio en televisie. De overheid biedt er een pakket aan van zonnepanelen, vier lichten, een kabel die het mobieltje kan opladen, een zaklamp en een televisie. De walmende olielamp kan het museum in.

Opmerkelijk
Uit New York komt in juni opmerkelijk klimaatgerelateerd nieuws. Bij veilinghuis Christies gaan maar liefst 120 gitaren van Pink Floyd-gitarist David Gilmour onder de hamer. Gilmour schenkt de totale opbrengst – bijna 19 miljoen euro – aan een goed doel dat tegen klimaatverandering strijdt. ‘We hebben een beschaafde wereld nodig voor onze kleinkinderen en de generaties daarna waarin deze gitaren bespeeld kunnen worden’, aldus Gilmour.

De Britse bands Massive Attack en Coldplay kondigen in december aan dat ze samen met wetenschappers uit gaan zoeken hoe ze duurzaam kunnen touren en het klimaat zelfs kunnen helpen. Klimaatwetenschappers gaan data analyseren van de komende tournee van de bands en kijken hoe de bands hun CO2-voetafdruk kunnen verkleinen. ‘De entertainmentindustrie moet ook zijn bijdrage leveren.’

Nieuwe woorden
De klimaatverandering levert ook nieuwe woorden op. De termen ‘vliegschaamte’ en ‘vleeswroeging’ doen hun intrede. Mensen die door middel van een mars of andere protestactie aandacht vragen voor de opwarming van de aarde worden ‘klimaatgekkies’ gedoopt. De groep mensen die het allemaal niet wil weten – zij die best weten dat vliegen bijdraagt aan het broeikaseffect, maar toch op vliegvakantie gaan – krijgen het etiketje ‘klimaatontkenners’ opgeplakt. Daar vallen ook de mensen onder die de stelling ‘als de rest van de wereld doorgaat met vervuilen, waarom zouden wij het in ons kleine landje anders doen?‘ aanhangen. Kuddegedrag van overigens ook positief zijn. Als jouw buren zonnepanelen op het dak leggen wordt de kans groter dat jij volgt, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek. En tot die tijd? Tot die tijd zijn we allemaal klimaatontkenners…..

Bronnen: PZC, nos.nl, Nu.nl, NRC, Weerplaza

Foto boven: Bush fire in Australië, foto: 80 trading 24 – CC BY-SA 3.0


November 2019 – Klimaatdoelen nog steeds ver weg

November 2019 – Klimaatdoelen nog steeds ver weg

De kloof tussen de klimaatdoelen van Parijs en de wereldwijde uitstoot van broeikasgas is groot. De uitstoot moet fors omlaag, maar stijgt nog elk jaar. Dat staat in het zogenoemde Emissions Gap Report van de Verenigde Naties (UNEP). Als het aan Ursula von der Leyen ligt komt daar – in ieder geval in Europa – snel verandering in. De nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wil van Europa ‘s werelds eerste klimaatneutrale continent maken, en wel uiterlijk 2050.

Dat er snel iets moet gebeuren om te voorkomen dat de aarde meer dan 1.5°C warmer wordt is volgens genoemd VN-rapport zonneklaar. Elk jaar uitstel van ingrijpende maatregelen leidt er volgens het rapport toe dat later nóg ingrijpender maatregelen nóg sneller nodig zijn. ‘We moeten nu een enorme vermindering van de uitstoot realiseren’, zegt  UNEP-directeur Inger Andersen.

‘Landen kunnen eenvoudigweg niet kunnen wachten tot het einde van 2020, wanneer nieuwe klimaatbeloftes worden gedaan. Zij, en elke stad, regio, bedrijf en individu, moeten nu handelen’, aldus Andersen. Om de kloof te dichten tussen wat nodig is en de beloftes die landen in het Parijse klimaatakkoord hebben gedaan, moeten de landen in de visie van Andersen elke vijf jaar hun ambities opschroeven.

Goed plan volgens de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Vorig jaar werd opnieuw een record-uitstoot van broeikasgassen opgetekend. ‘Deze voortdurende langetermijntrend betekent dat toekomstige generaties geconfronteerd zullen worden met steeds ernstiger gevolgen van klimaatverandering’, zegt WMO-secretaris-generaal Petteri Taalas. Hij voorspelt meer extreem weer, zeespiegelstijging en verstoring van ecosystemen.

Plan boeren
Ondertussen is Nederland nog steeds in de ban van de stikstofcrisis. Dertien boerenorganisaties hebben hun krachten gebundeld in het Landbouw Collectief en lanceren een eigen plan om de stikstofuitstoot terug te brengen. Dat kan volgens het Landbouw Collectief door de koeien vaker in de wei te laten, hen minder eiwitrijk voer te geven en dat voer ook nog eens aan te lengen met water. Daarmee zou de stikstofuitstoot van de boerenbedrijven op korte termijn met 2,5 tot 4 kiloton gereduceerd kunnen worden. ‘Het is cruciaal dat boeren zelf de keuzes kunnen maken die het best bij hun bedrijfsvoering passen’, zegt LC-voorzitter Aalt Dijkhuizen.

Hij pleit er ook voor boeren de ‘stikstofruimte’ die ze winnen met milieumaatregelen te laten verhuren aan andere sectoren. Zo wordt het een soort verdienmodel. Om ervoor te zorgen dat de uitstoot écht afneemt, is volgens Dijkhuizen maatwerk nodig. De maatregelen vergen een investering van 2.9 miljard euro. De boerenorganisaties vinden dat ‘Den Haag’ wat dat betreft over de brug moet komen.

herkennen van plankton
Fytoplankton, foto: NOAA MESA Project - publiek domein

Walvissen
Opmerkelijk is het bericht dat volgens een onderzoek van het International Monetair Fonds (IMF) de walvis een troef kan zijn in de strijd tegen klimaatverandering. Mariene biologen hebben ontdekt dat met name grote walvissen als de potvis, een belangrijke bijdrage leveren aan het uit de lucht halen van co2. De gigantische zoogdieren slaan tijdens hun leven indrukwekkende hoeveelheden co2 op in hun lichamen.

Als ze sterven nemen ze die broeikasgassen mee naar de bodem van de oceaan waar die co2 dan voor eeuwen ligt ‘begraven’. Per grote walvis gaat het gemiddeld om 33 ton co2. Ter vergelijking: daarvoor kun je 231 keer naar Parijs vliegen. En dat is nog niet alles. Overal waar ze zwemmen zorgen walvissen met hun poep voor meer fytoplankton, en deze kleine organismen zorgen voor meer dan de helft van alle zuurstof in onze atmosfeer.

Dat doen ze door fotosynthese: het met behulp van licht omzetten van co2 naar koolhydraten en zuurstof. Naar schatting 40 procent van alle uitgestoten co2 wordt door fytoplankton opgenomen. Totaal zo’n 37 miljard ton per jaar en dat is evenveel als 1.7 biljoen bomen per jaar opnemen, ofwel vier keer het Amazone-regenwoud.

Het advies van het IMF is helder: ‘Klimaatverandering is zo’n dringend probleem dat we alle manieren moeten aangrijpen om de temperatuurstijging op aarde te stoppen.’ Veel voorgestelde oplossingen voor wat betreft het tegengaan van de opwarming van de aarde zijn volgens het IMF complex, onbewezen en duur. ‘Wat als er een verrassend simpele, niet-technische oplossing is? Zorg voor meer walvissen.’

Bronnen: PZC, nos.nl

Foto walvissen: Gabriel Barathieu – CC BY-SA 2.0


Oktober 2019 – Biomassacentrales onder vuur

Oktober 2019 – Biomassacentrales onder vuur

De biomassacentrale. Het klinkt duurzaam maar volgens de Europese wetenschapskoepel EASAC is het een bom onder het klimaat. Energie opwekken door het verbranden van hout uit bossen veroorzaakt volgens de wetenschappers meer CO2-uitstoot dan het verbranden van gas. Een biomassacentrale zou zelfs vervuilender zijn dan een kolencentrale.

De stikstofcommissie van Johan Remkes adviseert het kabinet te stoppen met het subsidiëren van bijstoken van biomassa. Energiebedrijf RWE, dat een forse subsidie ontvangt voor het verbranden van biomassa in kolencentrales, noemt dat advies ‘bizar en onjuist’ omdat biomassa niet voor meer stikstof zou zorgen. De energiecentrales zijn, stelt RWE, uitgerust met filters die stikstof deels uit de rookgassen zuiveren voor ze de schoorsteen uitgaan.

Volgens de wetenschappers valt daar wel wat op af te dingen. Uit nieuw onderzoek zou blijken dat het rendement van biomassacentrales niet optimaal is omdat hout geen efficiënte brandstof is. Daardoor komt er volgens de onderzoekers meer uitstoot vrij bij het gebruik van biomassa dan bij het verbranden van steenkool om dezelfde hoeveelheid elektriciteit op te wekken. Johan Vollebroek van milieuorganisatie Mobilisation for the Environment voorspelt dat door het gebruik van biomassacentrales de uitstoot van stikstof niet minder wordt maar juist zal toenemen.

Ondanks de aanzwellende kritiek houdt het kabinet vooralsnog vast aan het verbranden van biomassa als onderdeel van het klimaatbeleid. D66-kamerlid Matthijs Sienot: ‘We moeten niet alle biomassa over één kam scheren. Over al die bomen die per schip hierheen worden vervoerd en dan worden opgestookt heb ik ook mijn twijfels. Maar takken of groenafval uit de buurt kunnen wel degelijk milieuvriendelijk worden verstookt.’

Boerenprotest
Ondertussen zorgt de stikstofuitspraak Van de Raad van State, die een streep heeft gezet door het door de Rijksoverheid in 2015 ingevoerde Programma Aanpak Stikstof (PAS), voor een ware vloedgolf van protest. Duizenden boeren doen mee aan een grootscheepse protestactie tegen de strenge stikstofregels. Het Malieveld in Den Haag stroomt vol met boze boeren. Het protest verloopt verder vreedzaam. In Groningen echter loopt het boerenprotest uit de hand. Boerenactieleider Sander van Adrichem ramt met zijn tractor de deur van het provinciehuis. Ook sneuvelen er ruiten. De totale schade wordt geraamd op €13.000.

Boerenprotest oktober '19, foto: Jasper Nijland Photography

In een aantal provincies wordt onder druk van het boerenprotest de strenge stikstofregelgeving ingetrokken of opgeschort. In Zeeland niet. Daar probeert het provinciebestuur sámen met de landbouwsector ‘tot werkbare regionale stikstofplannen’ te komen. ‘Ik ben blij dat de provincie polderen verkiest boven confrontatie’, zegt vicevoorzitter Joris Baecke van landbouworganisatie ZLTO.

Op slot
De stikstofregels jagen niet alleen de boeren de barricades op, maar doen ook bouwers, baggeraars en hoveniers in de gordijnen klimmen. Ook zij trekken op naar Den Haag en dat zorgt net als tijdens het boerenprotest tot forse files en veel overlast.

Op het Malieveld storten de actievoerders zand, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Carola Schouten wordt uitgefloten, en voorzitter van Bouwend Nederland voormalig CDA-kopstuk Maxime Verhagen spreekt de betogers toe. ‘Wij van Bouwend Nederland accepteren niet dat Nederland op slot gaat.’ De betogers krijgen steun uit onverwachte hoek. Een groep veganisten verklaart zich solidair met de bouwers. Ten koste van de boeren, getuige de spandoektekst: ‘Red de bouw, bouw de veestapel af’.

Waterstoffabriek
Ondertussen maakt waterstof opgang. De Deense energiereus Ørsted zet in op de bouw van een groene waterstoffabriek in Zeeland en ook Shell richt zich op waterstof. President-commissaris Charles Holliday van Shell zegt in waterstof de ideale technologie te zien om de uitstoot van koolstofdioxide terug te brengen. Daar trekt Shell 2 miljard voor uit, belooft Holliday tijdens een klimaat- en innovatieforum in Tokio.

Verder kondigt Air France aan dat het luchtvaartbedrijf vanaf januari 2020 de CO2-uitstoot voor alle binnenlandse vluchten in Frankrijk gaat compenseren. Het gaat om zo’n 450 binnenlandse vluchten per dag. De CO2 wordt gecompenseerd door onder meer het planten van bomen en het beschermen van bossen. Vijf Zeeuwse woningcorporaties gaan experimenteren met gasloos verwarmen van huizen.

Bronnen: PZC, nos.nl


September 2019 – Zeespiegel stijgt steeds sneller

September 2019 – Zeespiegel stijgt steeds sneller

Door de uitstoot van broeikasgassen veranderen de oceanen, gletsjers en ijskappen in een steeds sneller tempo. Als de uitstoot niet snel naar beneden wordt gebracht stijgt de zeespiegel sneller dan verwacht, komen er heftiger stormen en gaan gletsjers instorten. Dat staat in het nieuwste rapport van het klimaatpanel IPCC.

Gedurende de 20ste eeuw steeg de zeespiegel met ongeveer 15 centimeter. Tegenwoordig gaat die stijging meer dan twee keer zo snel, zegt het Klimaatpanel. Veel laaggelegen steden aan de kust en kleine eilanden wereldwijd lopen al vanaf 2050 jaarlijks grotere risico’s op overstroming. Met alle mogelijke gevolgen van dien.

Het Rode Kruis voorspelt dat in de toekomst klimaatgerelateerde rampen 1,5 keer meer slachtoffers zullen eisen. De kosten van hulpverlening aan gedupeerden door overstromingen, droogte en natuurbranden gaan tot 2030 verdubbelen. In de praktijk betekent het dat als er niets verandert de kosten voor internationale noodhulp over 11 jaar oplopen tot zo’n 18 miljard per jaar.

Dat baart het Rode Kruis grote zorgen. ‘Als er nu geen maatregelen worden genomen om anders om te gaan met de stijgende risico’s van klimaatverandering hebben over 30 jaar zo’n 200 miljoen mensen hulp nodig. En dat is een voorzichtige inschatting’, zegt Maarten van Aalst, directeur van het Rode Kruis Klimaatcentrum.

Stikstofcrisis
Ondertussen zit Nederland middenin een stikstofcrisis. De uitstoot van stikstof is net als de CO2-uitstoot een groot probleem in Nederland. Stikstof is schadelijk voor natuur en milieu. Om stikstof in beschermde natuurgebieden terug te dringen voerde de rijksoverheid in 2015 het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in. In en bij natuurgebieden mochten bouwplannen (uitbreiding van stallen, verbreding van wegen e.d.) alleen als de schade aan de natuur later gecompenseerd zou worden.

De Raad van State heeft de vloer aangeveegd met het idee dat milieuschade door bouwprojecten ‘later wel wordt goedgemaakt’ met natuurherstelmaatregelen. Het houdt volgens Raad van State in dat er eerst nog stikstof bijkomt terwijl de emmer al aan het overlopen is. Daarom is een streep door het PAS gezet en zit Nederland op slot. Een groot aantal bouwplannen is vanwege de stikstofcrisis stilgelegd.

Om uit de impasse te komen heeft de rijksoverheid een speciale commissie onder leiding van oud-minister Johan Remkes aan het werk gezet. De boodschap van Remkes aan het kabinet is glashelder: om de uitstoot van stikstof terug te dringen moeten we minder hard gaan rijden en dient er fors gesneden te worden in de veestapel. Remkes: ‘Er zijn noodmaatregelen nodig’.

Klimaatprotest – foto Facebook (Greta Thunberg)

Marsen en staking
Protestacties voor een ambitieuzer klimaatbeleid gaan onverminderd door. Aan een klimaatmars in Den Haag doen 35.000 mensen mee en in tientallen landen over de hele wereld worden klimaatstakingen gehouden. Duizenden betogers gaan op de fiets naar de autobeurs in Frankfurt. De eis aan de auto-industrie: Maak meer werk van de productie van elektrische auto’s.

In New York houdt de Zweedse tiener Greta Thunberg een vurige, emotionele toespraak tijdens de VN-klimaattop. Thunberg verwijt de wereldleiders dat ze alleen maar praten over geld en ‘sprookjes over eeuwige economische groei.’ De 16-jarige klimaatactiviste neemt bepaald geen blad voor de mond en deelt een niet mis te verstane waarschuwing uit. ‘Hoe durven jullie weg te kijken. We laten jullie hier niet mee wegkomen.’

Schone beloftes
Positieve geluiden zijn er ook. Bankier ABN Amro wil ver voor 2050 duurzaam zijn. Hetgeen betekent dat de bank de leningen aan olie- en gasbedrijven af gaat bouwen en zich concentreert op investeren in duurzame energie. ‘We beloven dat we de goede dingen gaan doen en niet alleen erover praten’, aldus Kees van Dijkhuizen van ABN Amro.

Easy-Jet topman Johan Lundgren heeft goed nieuws voor zij die last hebben van ‘vliegschaamte’; het elektrisch vliegen is in aantocht. ‘We werken met Airbus, Safran en Wright Electric aan een toestel voor 150 passagiers waarmee we bijvoorbeeld tussen Amsterdam en Londen elektrisch kunnen vliegen.’ Enig geduld is daarbij wel vereist. Het elektrische lijndienstvliegtuig is er op z’n vroegst in 2035.

Bronnen: PZC, nos.nl


Staat van het klimaat

Augustus 2019 – Voedseltekort dreigt na 2050

Augustus 2019 – Voedseltekort dreigt na 2050

Als het niet lukt de klimaatverandering te beteugelen dan dreigt tussen 2050 en 2100 een wereldwijd voedseltekort. En daar zijn de arme landen – die het minst CO2 produceren – als eerste de dupe van. Dat staat in het in augustus gepresenteerde – onthutsende – rapport van klimaatpanel IPCC van de Verenigde Naties. Een van de aanbevelingen in het VN-klimaatrapport: minder vlees en ander dierlijk voedsel eten en minder eten verspillen.

Volgens cijfers van het IPCC is de consumptie van vlees per persoon sinds 1961 verdubbeld. Tussen 2010 en 2016 werd bovendien 25 à 30% van de voedselproductie verspild. ‘In Nederland hebben we een landbouwsector die veel vlees exporteert en waar dus veel veevoer in omgaat. Dat hangt samen met veel landgebruik en uitstoot van broeikasgassen’, zegt Bart Strengers van het IPCC. ‘We moeten ons afvragen of dat op lange termijn houdbaar is.’

Op land waar mais voor veevoer wordt verbouwd kunnen geen bloemkolen of andere gewassen groeien. Daar komt bij dat het aanplanten van bos en andere beplanting om CO2 op te vangen ten koste gaat van beschikbare landbouwgrond voor voedselgewassen. Dat zet volgens het IPCC de voedselzekerheid in armere gebieden flink onder druk.

Misoogst drama
Klimaatspecialist Roel Clement van landbouworganisatie ZLTO beaamt dat volmondig. Voor non-profitorganisatie Agriterra bezocht hij een aantal boeren en corporaties in Kenia. ‘Daar voelen ze al tien, vijftien jaar de gevolgen van de klimaatverandering. Anders dan hier raakt een misoogst in Kenia meteen de hele dorpsgemeenschap’, aldus Clement.

De tekst gaat verder onder de foto.

Staat van het klimaat
Een akker in het landbouwgebied rond Mount Kenya waar de gevolgen van klimaatverandering gevolgd worden, foto: publiek domein

De Keniaanse boeren zijn, zo benadrukt Clement in een interview met de PZC, niet schuldig aan het klimaatprobleem. Ze produceren een te verwaarlozen hoeveelheid CO2, in tegenstelling tot vooral de geïndustrialiseerde landen. Clement: ‘Het is schrijnend om te zien dat mensen die het minst bijdragen aan de klimaatopwarming als eerste de dupe ervan zijn.’

De ZLTO-klimaatspecialist ziet wel mogelijkheden om de Keniaanse boeren weerbaarder te maken tegen de klimaatproblemen. ‘Het is zaak dat ze maatregelen treffen om water langer in de bodem vast te houden. Dat kan onder meer door groenbemesters te zaaien.’

De Brit Roger Hallam, oprichter van klimaat-actiegroep Extinction Rebellion, beschouwt klimaatverandering als massamoord. Het gaat volgens hem helemaal mis en er moet heel rap iets veranderen. En dat mag in de visie van Hallam best door stevige provocatie en massale burgerlijke ongehoorzaamheid afgedwongen worden. ‘Trap rotzooi, alleen dan zal de elite naar ons luisteren’, aldus de nieuwe profeet van de milieuwereld.

Samenwerken
Positief nieuws is er ook in augustus. Nederland en Duitsland willen kijken hoe ze samen de uitstoot van schadelijke broeikasgassen kunnen terugdringen en versneld over kunnen stappen naar schone energie. Goed idee volgens wetenschappelijk directeur van ECN/TNO en hoogleraar energiesystemen aan de Rijksuniversiteit Groningen André Faaij. ‘Wij kunnen het nodige leren van de Duitsers. Duitsland is een koploper in het opwekken van duurzame stroom.’

Nederland en Duitsland vullen elkaar goed aan volgens Faaij. ‘Wij zijn bijvoorbeeld goed in duurzame chemie. Als we met elkaar delen wat wel werkt en wat niet, maken we veel meer vaart met de energietransitie en houden we de kosten in de hand.’

Rijden op frietvet
Ook regionaal en lokaal wordt nagedacht over maatregelen die kunnen bijdragen aan minder uitstoot van schadelijk broeikasgassen. Zo laat de gemeente Goes haar vrachtwagens rijden op schone brandstof gemaakt van frietvet en de resten van planten. De voordelen zijn enorm volgens Tom Kapoen van de gemeente Goes. ‘Deze auto’s stoten totaal geen koolwaterstoffen uit. Dus een CO2-reductie van 100%.’

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland zetten stevig in op rijden op stroom. Mega-parkeerterrein het Transferium in Renesse moet uitgroeien tot de eerste, volledig zelfvoorzienende locatie in een netwerk met elektrisch vervoer in Nederland. Daarbij gaat het niet alleen om elektrisch busvervoer naar de stranden, maar ook om een smart charging plein als schakel in een netwerk met elektrische deelauto’s, -fietsen en -scooters.

Bronnen: PZC, nos.nl


Juli 2019 – Hitterecords en 'Overshoot Day'

Juli 2019 – Hitterecords en 'Overshoot Day'

Was juni 2019 een warme maand met hete uitschieters; juli doet er nog een schepje bovenop. Voor het eerst komt in Nederland de temperatuur boven de 40 graden. Op Gilze-Rijen wordt op donderdag 26 juli een temperatuur van 40,7 graden gemeten.
Niet alleen de temperatuur loopt op, maar ook het energieverbruik. Volgens Global Footprint Network heeft de mensheid wereldwijd in zeven maanden al meer voedsel en natuurlijke hulpbronnen verbruikt dan de aarde in twaalf maanden kán voortbrengen.

Earth Overshoot Day – het omslagpunt – valt volgens Global Footprint Network elk jaar vroeger. De gevolgen: minder biodiversiteit, meer ontbossing en Co2 in de atmosfeer. ‘Op een gegeven moment houdt dat op’, zegt Robert Klijn van consultancybureau Fair Impact, verbonden aan Global Footprint Network. ‘Het is onduidelijk hoe ver we kunnen gaan met het vergroten van onze ecologische voetafdruk.’

Wetenschappers wereldwijd maken zich zorgen. Niet alleen in Nederland worden extreme temperaturen gemeten, maar ook elders in de wereld. In de Indiase deelstaat Rajastan wijst de thermometer een onwaarschijnlijke 50,6 graden aan en in Amerika’s koudste staat Alaska wordt een temperatuur van 32 graden gemeten terwijl het daar rond deze tijd van het jaar hooguit 18 graden is.

Alaska wildfires, foto: Sherman Hogue – Public domain

Poolbrand
Grote delen van het poolgebied kampen met ongekende bosbranden. Op satellietbeelden zijn boven Siberië, Groenland en Alaska enorme rookpluimen te zien. In de zomer komen er vaker bosbranden voor in het poolgebied, maar volgens bosbrandexpert Mark Parington van Copernicus Atmosphere Monitoring Service veel minder. ‘Dit is buitengewoon. De intensiteit en de duur van de branden is uitzonderlijk. Ze zijn soms honderden vierkante kilometers groot en blijven weken branden.’

In brede kring wordt nagedacht over hoe de opwarming van de aarde tegen kan worden gegaan. De beste manier is volgens Zwitserse wetenschappers om wereldwijd minstens een biljoen bomen te planten. In theorie wordt daarmee, zo schrijven de wetenschappers in vakblad Science, de CO2-uitstoot die sinds het begin van de negentiende eeuw is veroorzaakt door de mens voor tweederde gecompenseerd. ‘Dit is met afstand de goedkoopste manier om klimaatverandering tegen te gaan’, zegt ecoloog Tom Crowther.

Het Nederlandse kabinet zoekt de hulp van de Nederlanders bij het speuren naar ‘klimaatideeën’. ‘Ik daag iedereen uit om projecten aan te dragen die vel CO2 besparen’, zegt staatssecretaris Stientje van Veldhoven van milieu. ‘Wat mij betreft is the sky the limit.’ Met enige regelmaat verschijnen verhalen over bedrijven met dat soort ideeën. Zo werken Zeeuwse bedrijven en kennisinstellingen samen aan het eerste door waterstof aangedreven binnenvaartschip.

Allemaal klimaatontkenners
Scepsis is er ook. ‘We zijn allemaal klimaatontkenners’, kopt de PZC in een artikel over twee pagina’s. Zo is er de groep ‘Het valt wel mee’ en de afdeling ‘Dat bepaal ik zelf wel’. Laatstgenoemde groep houdt er niet van in haar vrijheid beknot te worden. Voor hen werkt een oproep tot zuinigheid als een rode lap op een stier. Het wekt weerstand op.

Herkenbaar is het ‘omstandereffect’: ‘Als het echt zo erg was, dan greep iemand wel in’. Daarbij wordt vaak gewezen naar de overheid die in de visie van de ‘omstanders’ weinig haast maakt met ingrijpende klimaatmaatregelen.  Een heel andere groep is die van mensen die ‘maar ik doe toch al iets (afval scheiden, zonnepanelen installeren)’ als excuus aanvoeren om niet méér te hoeven doen.

Dan is er nog de groep die het allemaal niet wil weten. Zij die best weten dat vliegen bijdraagt aan het broeikaseffect, maar toch op vliegvakantie gaan. Je schuldgevoel wordt minder als je denkt dat jouw ene vliegreis op het grote geheel maar weinig uitmaakt. Als laatste wordt het kuddegedrag genoemd: als de rest van de wereld doorgaat met vervuilen, waarom zouden wij het dan anders doen?

Kuddegedrag kan overigens ook positief zijn. Zo blijken zonnepanelen ‘besmettelijk’ te zijn. Als jouw buren zonnepanelen op het dak leggen wordt de kans groter dat jij volgt, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek. En tot die tijd? Tot die tijd zijn we allemaal klimaatontkenners….

Bronnen: PZC, nos.nl, Global Footprint Network