Maart 2021 – Burgerforum klimaatplannen bepleit

Maart 2021 – Burgerforum klimaatplannen bepleit

Verdrogende bossen, waardoor bomen verzwakken en plaaginsecten (o.a. schorskevers) toeslaan – foto PXhere, publiek domein

Klimaatmaatregelen hebben zoveel impact op het leven van mensen dat burgers meer dan tot nu toe betrokken moeten worden bij de besluitvorming. De – door het kabinet in het leven geroepen – commissie Brenninkmeijer pleit daarom voor een burgerforum voor klimaatbeleid. In andere Europese landen wordt al succesvol met burgerfora gewerkt.

Een burgerforum kan, stelt Brenninkmeijer, een dialoog op gang brengen. ‘De situatie is nu vergelijkbaar met een vechtscheiding. Mensen zitten ingegraven in hun eigen gelijk. Je kunt dan het beste inzetten op bemiddeling. Daarmee masseer je niet alle weerstand weg, maar je hebt al veel bereikt als mensen zeggen; ‘Ik ben er niet blij mee, maar er is wel eerlijk over besloten.’

Veel burgers willen betrokken zijn bij de besluitvorming over klimaatbeleid, signaleert de commissie. Een inspraakavond werkt niet goed genoeg. Bewoners merken dat er al plannen gemaakt zijn, en de invloed die ze dan nog kunnen uitoefenen is klein. In de praktijk leidt dat tot fel verzet tegen bijvoorbeeld de komst van grootschalige windmolenparken. ‘Die ervaringen hebben sterk bijgedragen aan de bewustwording over het belang van participatie’, aldus Brenninkmeijer.

Spectaculaire foto van Windpark Krammer, gezien vanaf het eiland Goeree-Overflakkee, foto: Bjorn Mierop - CC BY-SA 4.0

Waterschaarste
Participeren kan ook zelf actie ondernemen betekenen, en dat hoeft niet altijd kostbaar te zijn. Dé uitdaging voor de tuinen in Nederland wordt volgens deskundigen ongetwijfeld droogte. Waterschaarste. Het advies is simpel: bewaar regen die valt voor later. Vang water op in regentonnen, buffer het met een groen dak of laat het via een buitenborder langzaam de grond in sijpelen, als kostbare voorraad voor de zomer.

Dat is nodig want de periodes dat het niet regent worden langer. Kurkdroge zomers, die vroeger gemiddeld om de 20 jaar voorkwamen, mogen we nu om de vier á vijf jaar verwachten. Waterschaarste kan wereldwijd verstrekkende gevolgen hebben volgens het World Resource Institute (WRI). Gebrek aan water kan aanleiding zijn voor conflicten en oorlogen. Daar waar oogsten mislukken door langdurige droogte kunnen spanningen ontstaan, en dat kan leiden tot armoede, leegloop van het platteland en strijd om het voedsel dat nog wel voorhanden is. Om humanitaire drama’s te voorkomen is het volgens het WRI zaak om via onder meer het instrument WPS (Water, Peace, Security) te signaleren waar het in de wereld mis kan gaan lopen zodat tijdig en gericht ingegrepen kan worden. Waakzaamheid is nodig. De hitte en droogte van de laatste jaren is de ergste in 2000 jaar. Dat heeft onder meer het massaal afsterven van bomen in centraal Europa als gevolg.

Ondertussen gaat het werken aan verduurzaming van energie gestaag door. Er wordt druk gebouwd aan onder meer Windpark Oostflakkee op Goeree-Overflakkee. Windpark Krammer, met 34 turbines op en rond de Krammersluizen het grootste burgerinitiatief van Nederland op het gebied van duurzame energie, draait al enige tijd.

Verder zijn er plannen voor wat het grootste zonnedak van Nederland moet worden: 140.000 zonnepanelen op de terminaldaken van logistiek bedrijf Verbrugge in Vlissingen. Het zonneproject bij Verbrugge loopt bijna synchroon met de bouw van windmolens op het terrein van auto-overslagbedrijf CRO Ports (Cobelfret) in Vlissingen. Windturbines en zonnepark kunnen samen energie leveren voor 36.000 huishoudens.

Voor de energiedoelen die Zeeland heeft, is dat een forse stap vooruit. Verbrugge is goed voor 7 procent van de doelstelling voor zonne-energie, het windpark Sint Joosland voor 16 procent van het windenergiedoel. In het Zeeuwse energieakkoord is afgesproken dat in 2030 in Zeeland plek is voor 700 megawatt aan windenergie en 1000 megawatt aan zonne-energie.

Boeren op zee
Spectaculair is het plan van Land- en Tuinbouworganisatie LTO-Nederland voor de aanleg van een eiland in de Noordzee zodat er meer ruimte komt om te boeren. Zeker geen luchtfietserij volgens hoogleraar waterbouw aan de TU-Delft Bas Jonkman. Technisch is het creëren van een eiland volgens hem geen probleem. ‘We hebben de kennis en kunde al jarenlang in huis.’

Jonkman heeft er wel een kritische kanttekening bij. ‘Voor vruchtbare klei moet je natuurlijk niet in de Noordzee zijn, dat is een grote zandbak. Dus lang niet alle teelten zijn mogelijk. Zandgrond is wel geschikt voor bollenteelt of asperges. En om koeien buiten te laten grazen kan er grasland worden aangelegd. Nederlandse baggeraars likken hun vingers af hoor, bij dit soort initiatieven.’

Bronnen: PZC, nos.nl, NRC>Klimaat, Volkskrant


Februari 2021 – Klimaatdoelen 2030 nu al in gevaar

Februari 2021 – Klimaatdoelen 2030 nu al in gevaar

Zierikzee: Zuiderpoort in de sneeuw, foto: BW – CC BY-SA 3.0

De klimaatdoelen van 2030 dreigen nu al onhaalbaar te worden. De CO2-uitstoot van de industrie moet in dat jaar met 4,2 miljoen ton zijn teruggedrongen door gebruik te maken van elektrische boilers en warmtepompen, maar investeringen in zulke energiebronnen gaan te traag. Dat blijkt uit een rapport van onderzoeksbureau CE Delft, in opdracht van Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Netbeheer Nederland en energiebedrijf Energie-Nederland.

De onderzoekers roepen het kabinet op haast te maken met de zogeheten elektrificatietrajecten van de industrie, omdat zulke investeringen vaak meer dan tien jaar in beslag nemen. Wat het volgens CE Delft-directeur Frans Rooijers niet eenvoudiger maakt is de kip-ei-situatie. De industrie wil wel maar kan niet elektrificeren omdat er onvoldoende capaciteit is op het stroomnet en de netbeheerder op zijn beurt kan niet investeren omdat er gen verzoek van het bedrijfsleven ligt. Het wachten is op grootschalige investeringen, gecoördineerd door het rijk.

Te traag
NVDE-directeur Olof van der Gaag sluit zich aan bij de woorden van Rooijers. Duurzaamheidsprojecten gaan in Nederland volgens hem simpelweg niet snel genoeg. ‘De ontwikkeling van het grootste windpark van Nederland, bij Wieringermeer, duurde 13 jaar. Daarbij ging tien jaar op aan het doorlopen van procedures en slechts drie jaar aan het daadwerkelijk bouwen van het windpark.’ Door die ‘traagheid van het systeem’ loopt Nederland qua duurzaamheidsdoelen achter op andere Europese landen, stelt Van der Gaag.

Er zijn meer kritische geluiden. Volgens ingenieursbureau Sweco wordt de zeespiegelrijzing onderschat. Commercieel manager Water bij Sweco Alex Hekman: ‘Als je ziet hoeveel er wordt geïnvesteerd in woningbouw in de buurt van dijken, dan schrikken wij ervan hoe weinig rekening wordt gehouden met een meter zeespiegelrijzing tot 2100. En volgens recente onderzoeken zou dat ook wel eens twee of drie meter kunnen worden.’

Philipp Keller van Waterschap Scheldestromen is niet onder de indruk van de bevindingen van Sweco: ‘Het is volgens hem niet realistisch om alles af te stemmen op een zeespiegelrijzing van twee tot drie meter. ‘Wij gaan uit van het realistische scenario van één meter, maar houden wel ruimte voor een eventuele versnelde zeespiegelrijzing.’

Een van de 150 miljoen jaarlijks weggegooide blikjes, foto: Casimir - CC BY-SA 3.0

Inhaalslag
Er is gelukkig ook goed nieuws. De hoeveelheid geproduceerde duurzame energie is volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in 2020 ten opzichte van 2019 met 40 procent gestegen. In 2020 kwam een kwart van het stroomverbruik uit groene Nederlandse bronnen, zoals zonne- en windenergie en biomassa. De grootste stijger is elektriciteit opgewekt met zonnepanelen. Dat nam toe van 5,3 miljard kWh in 2019 nar 8,1 miljard kWh in 2020. ‘Een opzienbarende stijging’, zegt Cor Pierik van het CBS. ‘Zonne-energie is duidelijk bezig met een inhaalslag.’

Na een strijd van twintig jaar met het bedrijfsleven komt er vanaf 2023 vijftien cent statiegeld op blikjes. Een mijlpaal in de strijd tegen zwerfafval. Uit tellingen van Rijkswaterstaat blijkt dat er steeds meer blikjes op straat of in de natuur worden gevonden. Vorig jaar was dat zo’n 27 procent meer dan in voorgaande jaren. Jaarlijks komen er ongeveer 2 miljard blikjes op de markt. Daarvan belanden er naar schatting 150 miljoen in het milieu.

Goed nieuws ook voor Zeeland: in Brussel ligt volgens Diederik Samson, kabinetchef van Eurocommissaris Frans Timmermans, een flinke zak geld klaar voor vergroening van de Zeeuwse industrie. Volgens Samson kan Zeeland een koploper worden in Europa als het gaat om het omzetten van groene stroom van windparken op zee in waterstof voor de industrie. ‘Ik zou het wel weten als ik Zeeland was’, zegt Samson. ‘Europa kan een steuntje in de rug geven van 500 miljoen tot een miljard euro. Dus zorg dat je als Zeeuwse industrie met een concreet uitgewerkt plan komt.’

Februari 2021: schaatsen op de gracht bij de Grachtweg in Zierikzee, foto: Inge de Groot

Records
Ondertussen zorgde een onverwachte koude-periode voor schaats- en sneeuwpret in Nederland. Het was echter van korte duur. De koudegolf werd gevolgd door een vroege lente waarbij in Zeeland warmterecords werden gevestigd. Zowel de plotselinge kou als de vroege lente zeggen volgens meteoroloog Raymond Klaassen van Weerplaza helemaal niets over het klimaatprobleem. ‘Het weer is wat je van dag tot dag beleeft maar in het klimaat draait het om het gemiddelde van het weer over en periode van 30 jaar. Extremen worden daarbij afgevlakt.’

Bronnen: PZC, nos.nl, NRC>Klimaat, BewuSD


Januari 2021 – Bewustwording én harde actie nodig

Januari 2021 – Bewustwording én harde actie nodig

Smeltende permafrost op Herschel Island (Canada), foto: Boris Radosavljevic CC BY 2.0

De strijd tegen klimaatverandering begint met bewustwording. Maar dat is niet genoeg. Op geen stukken na. Om opwarming van de aarde tegen te gaan én de wereld beter te wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering is harde actie nodig. En veel geld. In het kader van een internationale klimaatconferentie is becijferd dat maatregelen als onder meer het verhogen van dijken en het aanplanten van mangrovebossen voor kustbescherming, jaarlijks honderden miljarden euro’s vergen.

De wereld aanpassen aan het veranderende klimaat is een enorme klus en dan ook nog eens eentje die volgens deskundigen geen uitstel duldt. Op het noorden van Java komt de zee elk jaar zeker tien meter verder het land op, in het Russische Norilsk zorgt het smelten van de permafrost voor enorme verzakkingen, in Mali en Senegal mislukken oogsten door toenemende droogte en in Irak is door gebrek aan neerslag nog nauwelijks (drink)water beschikbaar. En dat is nog maar een kleine greep uit de wereldwijde problemen veroorzaakt door klimaatverandering.

Meer groene stroom
Er is ook goed nieuws. Europa produceerde vorig jaar voor het eerst meer groene dan grijze energie en na het vertrek van de Amerikaanse president Trump en de komst van Joe Biden staan de klimaatzorgen weer bovenaan de agenda van de Verenigde Staten. Amerikaans klimaatgezant John Kerry: ‘Ik keer terug in de regering om Amerika weer op de rails te krijgen voor de grootste uitdaging van deze en volgende generaties. De klimaatcrisis vergt niets minder dan alle hens aan dek.’

Woorden waar demissionair minister van Infrastructuur en Waterstaat Cora van Nieuwenhuizen zich helemaal in kan vinden. Wat haar betreft blijft het niet bij mooie woorden en wordt er snel werk gemaakt van bijvoorbeeld het ontwikkelen van droogte-bestendige gewassen, het planten van mangrovebossen tegen de gevolgen van de zeespiegelstijging en het introduceren van een vroegtijdig waarschuwingssysteem voor extreem weer. ‘We willen laten zien dat het echt beter is op voorhand daarin te investeren. Want als je achteraf, nadat er een ramp is gebeurd, moet gaan herbouwen dan is dat wel zes tot zeven keer duurder.’

Mangrove beschermt de kust (India) tegen afkalving, foto: Wikipedia - CC BY-SA 3.0

Lucratief
Ondertussen zorgt het duurzaam opwekken van energie voor forse veranderingen in het landschap. Waar ooit de tarwe groeide wordt nu goud geoogst in de vorm van honderden zonneparken. Voor de bouw ervan zijn miljarden euro’s subsidie beschikbaar. Projectontwikkelaars duiken massaal op deze pot met geld om lucratieve zonneparken te bouwen. De keerzijde: de miljoenen die met deze parken verdiend worden vloeien vooral naar het buitenland.

Nederland krijgt er de komende jaren ook honderden windmolens bij. Broodnodig om de klimaatdoelen te halen, maar de weerstand groeit. Niemand wil windturbines van 250 meter hoog in de achtertuin. Advocaat Peter de Lange staat veel omwonenden van windturbines bij en hij vindt dat burgers die tegen windparken strijden vaak ten onrechte worden weggezet als zeurkousen. Hun bezwaren, zegt De Lange, zijn reëel. ‘Zij ondervinden schade aan hun gezondheid. Er zit een rare contradictie in de energietransitie. We willen het klimaat redden, maar terwijl we dat doen schaden we de gezondheid van veel mensen.’

Energiecoöperaties Zeeuwind en Deltawind willen samen een drijvend zonnepark realiseren bij sluizencomplex de Krammersluizen. Volgens beide initiatiefnemers past dat goed bij hun doelstelling om duurzame stroom op te wekken. Het drijvende zonnepark gaat 20 tot 40 hectare in beslag nemen, afhankelijk van in hoeverre de coöperaties rekening moeten houden met natuurwaarden en dijkveiligheid.

Foto's: BewuSD.nu

BewuSD
Een groep verontruste inwoners van Schouwen-Duiveland heeft zich verenigd in de Stichting BewuSD. De initiatiefgroep is een petitie gestart om de gemeente Schouwen-Duiveland aan te sporen de ‘klimaatnoodtoestand’ uit te roepen en heeft verschillende plaatsnaamborden (tijdelijk) voorzien van een bordje met de tekst ‘Verdronken Dorp/Stad in 2100?’ ‘We realiseren ons terdege dat zoiets gevoelig ligt’, aldus René Bosma van de initiatiefgroep. ‘Maar we hebben het juist zo bedacht om duidelijk te maken hoe belangrijk het is dat we met elkaar heel goed moeten nadenken hoe we die klimaatverandering en zeespiegelrijzing het beste kunnen aanpakken. Juist hier weten we wat de gevolgen kunnen zijn.’

Bronnen: PZC, nos.nl, NRC>Klimaat, BewuSD


December 2020 – Opgeschroefde klimaatdoelen EU opmaat naar ‘groen herstel’

December 2020 – Opgeschroefde klimaatdoelen
EU opmaat naar ‘groen herstel’

Europa moet de leider worden in de strijd tegen klimaatverandering. Dat staat voor EU-president Charles Michel als een paal boven water. In de laatste maand van een roerig jaar schroeft Europa de klimaatdoelen op. Afgesproken wordt dat de uitstoot in Europa niet zoals eerder afgesproken in tien jaar tijd met 40 procent naar beneden moet, maar met 55 procent. Wat Milieudefensie betreft, gaat Shell daar een stevig steentje aan bijdragen. De milieuorganisatie wil het olie- en gasbedrijf via de rechter dwingen meer te doen tegen de opwarming van de aarde.

Het jaar 2020 kan de boeken in als een jaar waarin de Corona-pandemie de wereld in zijn greep heeft en de aandacht voor klimaatverandering lijkt te verslappen. Lijkt, want achter de schermen gaat de strijd tegen de opwarming van de aarde onverdroten voort. In de zomer van 2020 wordt al duidelijk dat binnen Europa de wens leeft om de uitstoot van broeikasgassen sneller dan eerder afgesproken terug te brengen.

Groen slotakkoord
Tijdens de Europese top in Brussel bereiken de Europese leiders niet alleen een akkoord over de begroting, maar ook over een Corona-noodpakket en het aanscherpen van de afspraken met betrekking tot de strijd tegen de opwarming van de aarde. Het groene slotakkoord kan voor wat betreft de leiders van de landen van de Europese Unie de opmaat zijn naar een ‘groen herstel’.

Dat is volgens de VN ook hard nodig. De Corona-crisis – die velen dwingt om thuis te werken en ook heeft geleid tot veel minder vliegverkeer is – heeft de wereldwijde CO2-uitstoot met zeven procent doen dalen. Maar dat is volgens het Emissions Gap Report van de VN onvoldoende om de doelen uit het Parijse klimaatakkoord binnen bereik te brengen. Alleen, zo stelt de VN, als herstelmaatregelen na de Corona-crisis gepaard gaan met forse uitstoot-reductieplannen zijn de klimaatdoelen haalbaar.

De rechtszaak tegen Shell, aangespannen door Milieudefensie samen met andere milieuclubs én 17.000 Nederlanders, wordt wereldwijd met grote belangstelling gevolgd. ‘Logisch’, meent Donald Pols, directeur van Milieudefensie. ‘Als we deze zaak winnen heeft dat consequenties voor andere oliemaatschappijen en grote vervuilers.’

Ondertussen leidt de strijd tegen klimaatverandering tot opmerkelijke acties, zoals die van de 50-jarige Brit Lewis Pugh. In januari 2020 zwemt hij, zonder gebruik van duikapparatuur of beschermende kleding, onder de smeltende poolkap op Antarctica om aandacht te vragen voor klimaatverandering.

VVD-kamerlid Mark Harbers stelt in september voor om kernenergie weer van stal te halen en een prominente plek te geven in de toekomstige energievoorziening. Fotojournalist Rob Huibers staat er heel anders in. In zijn fotoboek ‘Een stralend verleden’ pleit hij voor ‘kappen met kernenergie’. ‘Ik denk dat het beter is te investeren in groene energiebronnen’, aldus Huibers.

Daken vol zonnepanelen, de toekomst? Foto: Andrewglaser - CC BY-SA 3.0

Waterstof en waterwarmte
Met enige regelmaat verschijnen in 2020 berichten over het toepassen van – liefst groene – waterstof als energiebron. Volgens Arthur van Schayk, directeur van cv-ketel- en warmtepompenfabrikant Remeha, is waterstof voor Nederland verreweg de beste optie om woningen energieneutraal te maken. Waterstof kan aardgas vervangen als brandstof voor cv-ketels. ‘We hebben hier al een unieke gas-infrastructuur. Die kunnen we gebruiken om waterstof te vervoeren’, zegt Van Schayk.

In Zeeland biedt waterwarmte goede kansen volgens het Netwerk Aquathermie. Aquathermie is een techniek waarbij in de bodem opgeslagen warm water benut wordt voor verwarming. Het is een van de alternatieven voor het gebruik van gas. In de Goese wijk Ouverture zijn 423 woningen, 2 appartementencomplexen en een school aangesloten op een warmtenet dat gebruik makt van aquathermie.

Er wordt ook gewerkt aan stroom uit water. De grootste kansen om ‘blauwe energie’ te winnen, liggen in Zeeland bij de Grevelingendam en de Philipsdam. Blauwe energie is elektriciteit die uit water kan worden gewonnen op plaatsen waar zoete en zoute waterstromen elkaar ontmoeten. Bij de Afsluitdijk loopt de eerste en enige kleinschalige proef met deze techniek. Ook waterenergie, maar dan anders: de getijdencentrale in de Oosterschelde gaat weer draaien en het plan voor de bouw van een getijdencentrale Grevelingendam is nieuw leven ingeblazen.

Met de zonne-energie gaat het hard. Bedrijven die zonnepanelen leveren hebben het drukker dan ooit. ‘Het is echt opvallend’, zegt Carlos Klerkx van Solar2Enjoy Zeeland in Vlissingen. ‘Onze omzet verdubbelt elk jaar en ik verwacht dat dat ook dit jaar zo zal zijn. We hebben het gewoon heel erg druk en dat houdt voorlopig ook niet op.’

Megastal pluimvee - onderdeel van het voedselsysteem dat echt anders moet. Foto: publiek domein CC0

Anders eten
Eurocommissaris Frans Timmermans wil in het kader van een duurzamer toekomst het voedselsysteem ingrijpend veranderen. ‘Moeder Aarde heeft er genoeg van’, aldus Timmermans. In de Europese Green Deal wordt de ‘van-boer-tot-bord-strategie’ gepropageerd. De kern ervan is dat alles wat nodig is om voedsel te produceren, verwerken, bewerken en te vervoeren, anders moet. Radicaal anders. Want, zo zegt de Europese Unie, kijk maar naar de cijfers. Negenentwintig procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgas komt van voedselsystemen.

De consument speelt bij het voedselsysteem nieuwe stijl een belangrijke rol. Om de burger een handje te helpen wil de Europese Commissie onder meer dat de Europese Unie stopt met het stimuleren van de vleesproductie en consumptie. Verder moet op etiketten van voedselproducten voortaan precies staan wat erin zit, waar het geproduceerd wordt, hoe voedzaam het is en welke impact het heeft op het klimaat. De weg naar ‘anders eten’ wordt een weg vol hindernissen, realiseert Timmermans zich. ‘Maar we hebben geen keuze. En niks doen kost meer.’

De gevolgen van de klimaatverandering zijn evident. In 2020 sneuvelt het ene na het andere record als het gaat om zonne-uren. De lente van 2020 gaat met 760 zonne-uren de boeken in als warm, extreem zonnig en droog. Het weer wordt steeds extremer. De stortbui gaat nooit meer weg volgens oud-weerman Peter Timofeeff. Hij voorspelt dat Nederland steeds vaker te maken zal krijgen met ‘tropische toestanden’ in de vorm van een soort moessonregens. Klimaatonderzoeker van het KNMI Peter Sigmund bevestigt het beeld dat Timofeeff schetst. ‘In de tropen is het nog warmer, maar het gaat wel die kant op.’

Nieuwe woorden
De klimaatverandering levert ook nieuwe woorden op. Zo introduceert Weeronline het begrip ‘wasweerbericht’. Op de site van de weervoorspeller staan nu al cijfers die uitdrukken hoe goed het weer is voor barbecueën, hardlopen of fietsen. In dat rijtje hoort wellicht ook het buiten drogen van de was. Want, zo zeggen ervaringsdeskundigen: ‘Geen wasverzachter ruikt zo lekker als zongedroogde was’.

Het woord ‘laadpaalfile’ is nog zo’n toevoeging aan het vocabulaire. Het aantal elektrische auto’s op de weg neemt toe, maar de infrastructuur is daar nog niet overal op berekend. Met name eigenaren van een elektrische auto met een grote actieradius en een bijbehorend fors accupakket – de Amerikaanse Tesla bijvoorbeeld – worden daarmee geconfronteerd.

Onderweg naar de wintersportbestemming in Oostenrijk is het voor de elektrische rijders aanschuiven in de rij voor de Tesla-supercharger. En dan uren wachten. Naast de gewone ‘Zwarte Zaterdag’ is er nu dus ook de ‘Zwarte Laadpaalzaterdag’ en de ‘Laadpaalfile’. Waarvan akte.

Bronnen: PZC, nos.nl, Nu.nl, NRC, Weerplaza, Reuters


November 2020 – Spanning op Nederlands stroomnet

Hoogspanninglijnen (150 tot 380 kV), foto: Supercharge – CC BY-SA 3.0

November 2020 – Spanning op Nederlands stroomnet

Nooit eerder is zoveel windenergie opgewekt als in oktober 2020. Tachtig procent meer dan in augustus. Dat blijkt uit cijfers van energieopwek.nl, een website die bijhoudt hoeveel duurzame energie er op het net komt. De groei aan duurzame energie sluit echter nog niet aan op het – lang geleden ontworpen – elektriciteitsnetwerk van Nederland. Er staat spanning op het stroomnet.

Overal in Nederland lopen netbeheerders aan tegen problemen met de capaciteit van het elektriciteitsnet. Met enige regelmaat verschijnen berichten dat het stroomnet ‘vol’ is. Vooral kleine en middelgrote zonneparken hebben er last van. Om de problemen op te lossen moet het elektriciteitsnet volgens Netbeheer Nederland (de branchevereniging van netbeheerders) de komende tien jaar verdubbeld worden.

Het record aan opgewekte windenergie is – logischerwijs – te danken aan veel wind en doordat het overgrote deel van windpark Borsele voor de Zeeuwse kust al groene stroom aan het net leverde. Om de complete Zeeuwse industrie van duurzame energie te voorzien moeten er volgens directeur Steven Engels van windparkontwikkelaar Ørsted echter meer kabels van windparken naar Zeeland worden aangelegd.

Van de totale stroomproductie kwam vorige maand bijna een derde (28,9 procent) uit duurzame bronnen als onder meer windmolens en zonnepanelen.  Om de klimaatdoelen te halen moet dat percentage nog fors stijgen. Het streven is 70 procent duurzame stroom in 2030.

Climate Power Plant
Nadat eerder bekend werd gemaakt dat de getijdencentrale in de Oosterscheldekering weer gaat draaien komt nu het nieuws dat – dankzij een samenwerkingsverband van internationale bedrijven – het plan om in de Grevelingendam een getijdencentrale te bouwen nieuw leven in wordt geblazen. Eerste doel van Climate Power Plant Zeeland (zoals het samenwerkingsverband genoemd wordt) is het realiseren van een bescheiden getijdencentrale met een vermogen van 1,6 megawatt.

In Vlissingen wordt door een consortium met daarin onder anderen de HZ University of Applied Sciences (HZ) een turbine getest die enerzijds water kan wegpompen – en daarmee zorgen voor waterveiligheid – en anderzijds duurzame energie kan opwekken. Drijvende kracht achter dit project Jacob van Berkel ziet veel potentieel.

‘En niet alleen in onze eigen strijd tegen het water, maar nog meer als exportproduct. In Nederland kunnen we de stijging van de zeespiegel nog redelijk aan, als welvarend land. Maar er zijn genoeg deltagebieden in de wereld waar het water aan de lippen staat. Denk aan Bangladesh, China en de Verenigde Staten. Mensen moeten nu al verhuizen vanwege de stijgende zeespiegel. Hoe mooi zou het zijn als we als BV Nederland deze techniek daar kunnen introduceren?’

Hoogspanningslijnen (150 tot 380 kV), foto: Supercharge - CC BY-SA 3.0

Aardwarmte
Ook op andere gebieden staan de ontwikkelingen niet stil. Steehof III in Yerseke moet met inzet van aardwarmte de meest energiezuinige wijk van Reimerswaal worden. Het liefst met een bodemenergiesysteem voor alle 29 woningen. In het Schouwse Oosterland wordt eveneens geïnvesteerd in energiezuinige huizen, uitgerust met warmtepomp, zonnepanelen en driedubbel glas. Voldoende om de energierekening op nul te houden.

Agro-industrieel bedrijf Cargill gaat in Gent biodiesel produceren uit afval en reststoffen. Het bedrijf speelt daarmee in op Europees beleid om over te stappen naar geavanceerde biobrandstoffen uit afval. Afval dat anders zou worden weggegooid. De nieuwe biodiesel kan worden bijgemengd in de brandstof voor vrachtwagens en schepen.

Kapelse kiwi’s
In de categorie ‘opmerkelijk’: Fruitteeltbedrijf KG Fruit uit Kapelle heeft zich op de teelt van kiwi’s geworpen. Domus de Jonge van KG-fruit: ‘De meeste kiwi’s worden in Zuid-Europa geteeld. Door de opwarming van de aarde wordt het in die streken steeds heter. Eigenlijk te heet voor de kiwi-teelt. Het klimaat in Zeeland lijkt er inmiddels geschikter voor.’

De Jonge voegt eraan toe dat de vraag van consumenten naar kiwi’s is gegroeid. ‘Daar ben ik op ingesprongen.’ Inmiddels is proefgedraaid op een veld van 200 vierkante meter. ‘Die proef is zo hoopgevend dat ik dit experiment durf door te zetten’, zegt De Jonge. De Zeeuwse fruitteler verwacht binnen drie jaar kiwi’s te kunnen leveren. Kapelse kiwi’s.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, nu.nl, ocw.octavist.com


Oktober 2020 – Industrie werkt aan ‘vergroening’

Foto: © Tocardo

Oktober 2020 – Industrie werkt aan ‘vergroening’

Vergroening is in opmars. Het havengebied van North Sea Port is volgens een recent onderzoek uitermate geschikt voor productie en gebruik van groene waterstof, in Gent komt een proeffabriek voor het maken van groene North-C methanol en energiebedrijf Ørsted gaat samen met kunstmestfabrikant Yara groene ammoniak ontwikkelen. Bij de EU is, met steun van de provincie Zeeland, subsidie aangevraagd voor de groene plannen.

Het in Terneuzen gevestigde chemieconcern Dow doet ook van zich spreken voor wat betreft vergroening. Het bedrijf heeft bijzonder ambitieuze plannen: binnen 30 jaar moet de productie volledig klimaatneutraal zijn. Voor de periode tot 2030 zet het chemieconcern in op het afvangen van CO2 en het produceren van – uit aardgas gemaakte – blauwe waterstof als brandstof voor de ‘krakers’ van het bedrijf. Dat scheelt naar verwachting 1,67 Megaton aan CO2-uitstoot per jaar.

Dow wil samen met waterbedrijf Evides ook stevig inzetten op waterbesparing, hergebruik van water, nog zuiverder industriewater produceren en stoppen met het innemen van Biesboschwater. Het is nogal wat, realiseert Dow-waterspecialist Niels Groot zich. ‘Maar’, stelt hij, ‘we zien het als onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met zoet water. Ook in Nederland wordt dat steeds schaarser. Er zijn langere periodes met droogte.’

Getijdencentrale
En er is meer groen nieuws te melden. De getijdencentrale in de Oosterscheldekering gaat weer draaien. Twee keer ging initiatiefnemer Tocardo failliet, maar met ruggensteun van twee nieuwe Britse aandeelhouders waagt het bedrijf een derde poging. Algemeen directeur Andries van Unen is ‘supertrots dat ‘s werelds grootste getijdencentrale opnieuw in gebruik wordt genomen’. ‘De vijf turbines hebben een jaar lang stilgestaan. Gelukkig werkt alles nog naar behoren. De turbines zijn ontzettend sterk, blijkt opnieuw.’

Als de getijdencentrale eenmaal weer volledig in bedrijf is, levert dat stroom op voor 1000 huishoudens. Maar Van Unen wil meer. ‘Wij gaan ons nu vooral richten op het doorontwikkelen van de turbine-energie, waarbij we ook streven naar kostenverlaging.’ De Tidal Power Plant, zoals de getijdencentrale in de Oosterscheldekering officieel heet, wordt voorlopig nog niet uitgebreid, maar technisch gezien is dat op termijn wel mogelijk. ‘We kunnen opschalen naar 60 megawatt. En als je nog eens 30 megawatt realiseert in de Brouwersdam kun je stroom opwekken voor 100.000 huishoudens. Dat is bijna heel Zeeland.’

Dow Chemical te Terneuzen, foto: Michiel1972, CC BY-SA 3.0

Auto als Powerbank
Ook in opmars: de elektrische auto. Stekkerbolides zijn er anno 2020 te kust en te keur. Er rijden inmiddels ruim 137.000 elektrische auto’s rond in Nederland. De koper heeft keuze uit een slordige 60 modellen en die zijn niet allemaal voorbehouden aan de rijken. Er zijn vijf elektrische auto’s onder de 25.000 euro en volgend jaar komt budgetmerk Dacia met een stekkerauto die naar verluidt minder dan 20.000 euro gaat kosten.

Een elektrische auto wordt vaak gezien als energieslurper, maar de elektrische heilige koe kan ook dienen als energieleverancier. Op weg naar een samenleving zonder fossiele brandstoffen kan een elektrische auto worden gebruikt een buffer voor het elektriciteitsnet. Een Powerbank. ‘Wie straks de energie uit zijn auto beschikbaar stelt kan geld verdienen met z’n auto,’ zegt Robin Berg van het Utrechtse autodeelbedrijf We Drive Solar.

Om de pieken en dalen in het stroomverbruik op te vangen, moeten elektrische voertuigen als het ware onderdeel worden van het netwerk. De laadpaal dient daarbij als ‘doorgeefluik’. Wanneer ineens veel stroom wordt gevraagd – bijvoorbeeld als heel Nederland de kookplaat en de televisie aanzet – kan de elektrische auto werken als Powerbank. In de daluren na de piek wordt de auto dan weer opgeladen.

Fossielvrij pensioen
In de categorie ‘opmerkelijk’: een groep docenten heeft het ABP, het pensioenfonds voor overheid en onderwijs, met klem gevraagd te stoppen met het investeren in fossiele bedrijven als Shell, Exxon en BP. De docenten willen een ‘fossielvrij’ pensioen. ‘Het is pervers dat het pensioengeld van mensen die dagelijks bezig zijn leerlingen voor te bereiden op de toekomst wordt geïnvesteerd in industrieën die nou juist de toekomst van leerlingen bedreigen,’ aldus docent Wieneke Maris. Waarvan akte.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, nu.nl


September 2020 – Warmte en stroom uit grondwater

September 2020 – Warmte en stroom uit grondwater

Er is geen scenario waarin Nederland zonder aardwarmte zijn duurzame ambities waar kan maken. Dat is de stellige overtuiging van Herman Exalto, projectleider geo-energie bij staatsbedrijf EBN. ‘In het klimaatakkoord is afgesproken dat we in 2030 anderhalf miljoen woningen van het gas af hebben. Dat kan niet alleen worden ingevuld met nieuwbouw en elektrische warmtepompen. Aardwarmte is een duurzame vorm van energie die bovendien snel kan worden uitgerold.’

Aardwarmte wordt gewonnen uit water dat in diepere lagen van de bodem – ongeveer twee kilometer diep – ligt opgeslagen. Bij het winnen van aardwarmte worden twee gaten geboord. Via één buis wordt water met een temperatuur van ongeveer 70 graden naar boven gehaald. Dat wordt gebruikt om ander water te verwarmen dat wordt rondgepompt in een warmtenet. Het water dat naar boven is gehaald gaat via een tweede buis weer terug de bodem in.

Het beslag op de omgeving is volgens Exalto redelijk beperkt. ‘Per winningslocatie is ongeveer een half voetbalveld aan ruimte nodig. Daarop staan wat gebouwtjes met installaties erin. Het is heel wat anders dan bijvoorbeeld zonneparken, waarbij je hele weides vol moet leggen. Verder is er ook geen overlast. Geen gegons, geen fijnstof, niks.’ Amersfoort heeft de primeur van warmte uit de ultradiepte. Larderel Energy werkt daar aan een project waarbij 160.000 huishoudens en bedrijven op aardwarmte aangesloten worden.

Kernenergie-revival
In de jacht op duurzame en schone energie wordt ook kernenergie weer van stal gehaald. Volgens VVD-Kamerlid Mark Harbers kunnen de klimaatdoelen alleen gehaald worden als kernenergie een prominente plek krijgt in de toekomstige energievoorziening. Dat het splitsen van de atoomkernen van uranium niet alleen veel energie oplevert in de vorm van warmte, maar ook kernafval, is voor Harbers geen onoverkomelijk probleem. ‘Het bestaande kernafval kunnen we deze eeuw goed kwijt. Op dit moment wordt onderzocht hoe je kernafval in kleilagen voor de eeuwigheid kunt opbergen, Zonder dat je er ooit nog last van hebt.’

Fotojournalist Rob Huibers staat er heel anders in. In zijn fotoboek ‘Een stralend verleden’ pleit hij voor ‘kappen met kernenergie’. ‘Als er echt iets fout loopt in een kerncentrale loopt het verschrikkelijk uit de hand. De kans is niet groot, maar het gebeurde zomaar in Fukushima. Ik denk dat het beter is om te investeren in groene energiebronnen. Energie uit zon, wind en water. Ik ben ervan overtuigd dat we in twintig jaar het klimaatprobleem kunnen oplossen. Zonder kernenergie.’

Europese troonrede
Ondertussen schroeft de Europese Commissie de milieueisen op. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil dat de CO2-uitstoot in Europa in 2030 met 55 procent is verlaagd, zo blijkt uit haar State of the Union, zeg maar de Europese troonrede. ‘Dat is voor sommigen te veel, en voor anderen te weinig. Maar we kunnen dit halen’, aldus Von der Leyen.

Om het gestelde doel te halen neemt de EU auto’s, bouw en industrie onder de loep. De commissie wil strengere regels voor de uitstoot van auto’s en busjes en bepleit via een ‘renovatiegolf’ groenere huizen en gebouwen. Eurocommissaris Frans Timmermans: ‘Een langetermijnoplossing met kortetermijnresultaten. Goed voor het milieu, de energiekosten kunnen omlaag en het midden- en kleinbedrijf kan aan de slag.

Ook wil de commissie niet alleen dat de uitstoot van de landbouw naar beneden gaat, maar ook dat de sector meer duurzame goederen produceert voor de economie. Verder wordt gepleit voor uitbreiding van bosgebied en beter bescherming van bestaand bos. Timmermans: ‘Dit is een cruciaal moment voor onze gezondheid, onze economie en de strijd tegen de klimaatverandering.’

Storm Francis, foto's F. Vallance CC BY 2.0

Records
En verder regent het records. In Gilze-Rijen werd dinsdag 15 september een temperatuur van 35,1 graden geregistreerd, de hoogste temperatuur ooit in september gemeten. Nederland beleefde met 792 zonne-uren de zonnigste lente en in De Bilt werd met acht dagen op rij met temperaturen boven de 30 graden de warmste week ooit opgetekend.

Storm Francis zorgde ervoor dat alle windturbines in Nederland in 24 uur tijd meer dan honderd miljoen kilowattuur aan elektriciteit produceerden en ook dat is een record volgens Energieopwek, dat de productie van groene energie bijhoudt. Honderd miljoen kilowattuur staat gelijk aan het jaarlijkse stroomverbruik van zo’n 30.000 huishoudens.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, nu.nl


Augustus 2020 – Hitte, droogte en meer bosbranden

Augustus 2020 – Hitte, droogte en meer bosbranden

Overal op de aardbol woeden sinds april dit jaar al 13 procent meer natuurbranden dan in dezelfde periode in 2019, en de branden zijn ook heviger.  Volgens onderzoekers van de Boston Consulting Group (BCG) wordt dat wereldwijde probleem voor 75 procent door de mens veroorzaakt. Klimaatverandering zorgt voor steeds warmer weer. De daardoor ontstane droogte zorgt niet alleen voor meer brandgevaar, maar ook voor scheuren in dijken en blauwalg in het zwemwater.

In Europa ontstaat 95 procent van de natuurbranden door nalatigheid. In subtropische gebieden brandt het vooral door het ‘hakken en branden’ waarbij bos moet wijken voor landbouw en veeteelt. Door een langer en intenser brandseizoen heeft de natuur inmiddels te weinig tijd om te herstellen en dat zorgt er weer voor dat er onvoldoende voedsel is voor jonge dieren.

Weer erger
Merijn van Leeuwen, bosexpert van de Nederlandse afdeling van het Wereldnatuurfonds voelde al aankomen dat de uitkomsten van het BCG-onderzoek zorgwekkend zouden zijn. ‘We hoopten dat 2019 een rampjaar zou blijven, maar het is nog weer erger geworden. Niemand wil die vreselijke beelden van mensen en dieren die getroffen worden door bosbranden en toch gebeurt het weer.’

Twee kwaden komen volgens Van Leeuwen bij elkaar. De onverantwoorde ‘brandlandbouw’ en klimaatverandering. ‘Klimaatverandering wordt steeds duidelijker. We zien branden op plekken waar we vroeger nooit van hoorden, zoals Siberië. Daar was vroeger ook blikseminslag en dan brandde er een paar honderd hectare af. Maar nu branden er door klimaatverandering vele duizenden hectares af.’

Klimaatonderzoeker Geert Jan van Oldenborgh, werkzaam voor het KNMI en de Universiteit van Oxford, maakt zich eveneens zorgen. Nederland heeft wel vaker te maken met een hittegolf, maar zelden met zo’n langdurige als die in augustus 2020 waarin het kwik acht dagen achtereen tot 30 graden of hoger steeg. ‘Acht dagen zulke temperaturen, dat is uitzonderlijk’, aldus Van Oldenborgh. Hij heeft er niet echt een verklaring voor. ‘Natuurlijk, de aarde warmt op, maar de temperatuurstijging tijdens hittegolven is groter dan de klimaatmodellen aangeven.’ Er is in de visie van de klimaatonderzoeker maar één mogelijkheid en dat is het terugdringen van de CO2-uitstoot. ‘Pas als die uitstoot nul is zal de temperatuur stoppen met stijgen. De realiteit is dat we onze borst moeten natmaken. De hittegolven gaan nog extremer worden.’

'Hakken en branden', subtropen, foto: CC0 publiek domein

Waterstoffabriek
Groene waterstof is een van de middelen om de CO2-uitstoot te reduceren. Als het aan energiebedrijf VoltH2 ligt staat er binnen drie jaar in Vlissingen-Oost een waterstoffabriek. Er wordt begonnen met een elektrolyse-eenheid van 25 megawatt. Die kan jaarlijks 3600 ton groene waterstof produceren. Later kan de capaciteit van de fabriek uitgebreid worden tot 14.400 ton groene waterstof per jaar.

Groene waterstof is waterstof die wordt gemaakt met duurzame energie, in dit geval van windmolens op zee. Bij Borssele komt de stroom van een groot windmolenpark op zee aan land. VoltH2-directeur André Jurres: ‘Niet voor niks is Zeeland één van de hotspots voor groene waterstof. Er zijn grote windparken en er zijn afnemers. Industriële bedrijven die willen verduurzamen.’

VoltH2 onderzoekt ook de haalbaarheid van een vrachtwagentransportpunt uitsluitend voor het gebruik van waterstof, Verder wijst Jurres op de mogelijkheden in de binnenvaartsector. De locatie in Vlissingen-Oost is volgens Jurres strategisch; goed toegankelijk via de weg, het spoor én het water.

Smeltend ijs
In de categorie ‘verontrustende feiten’: de opwarming van de aarde heeft ertoe geleid dat tussen 1994 en 2017 zo’n 28.000 miljard ton ijs is gesmolten.   Volgens een artikel in de Britse krant The Guardian baseren de wetenschappers hun conclusie op een analyse van satellietbeelden. Daarop is ijsafname zichtbaar op de Noord- en Zuidpool, gletsjers en in hooggebergten. De wetenschappers noemen de afname ‘onthutsend’. Ze waarschuwen dat het zeeniveau eind deze eeuw een meter hoger zal zijn.

Wie de voeten droog wil houden kan een kijkje nemen in het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. Een interactieve klimaatwand leert bezoekers wat je allemaal zelf kunt doen om natte voeten te voorkomen en een hittegolf te weerstaan.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, The Guardian


Juli 2020 – Klimaatneutraliteit vergt waterstof

Juli 2020 – Klimaatneutraliteit vergt waterstof

Als Europa klimaatneutraal wil worden, kan dat volgens de Europese Commissie niet zonder waterstof. Commissaris Frans Timmermans en Europarlementariër Mohammed Chahim zien grote mogelijkheden voor Nederland. Chahim: ‘Het is eigenlijk gewoon gas uit water. Een heel mooi product. En het is schoon. Als je waterstof verbrandt, krijg je water. Zuiverder kan niet. We zitten nu al aan de gas-rotonde van Europa, laten we dat ook voor waterstof worden.’

Timmermans sluit zich daar volmondig bij aan. ‘Ons land loopt al jaren voorop als het gaat om waterstof. In Rotterdam loopt bijvoorbeeld een project rond de opvang van koolstofdioxide. Voordat we echt helemaal koolstofvrije waterstof kunnen produceren zullen we daarvoor een tijd nog fossiele brandstoffen nodig hebben. Dat kan met heel weinig uitstoot als je die koolstof eruit kunt halen.’ Timmermans voegt daaraan toe dat Nederland qua gasleidingen een ongelooflijk goede infrastructuur heeft die relatief goedkoop is om te bouwen voor het transport van waterstof.

Samenwerking
De Europese Commissie zet vol in op samenwerking met het bedrijfsleven. ‘We hebben we industrie hartstikke nodig’, zegt Timmermans. ‘Maar onze zorg is wel of we genoeg investeerders krijgen. Er is geld nodig voor de elektrolyseerders en de infrastructuur is nog niet overal even verfijnd. En er moet natuurlijk ook een markt zijn. De vraag is of die snel genoeg ontwikkeld kan worden met een prijs die aantrekkelijk genoeg is.’

Timmermans realiseert zich dat hij niet alleen de overheid en het bedrijfsleven moet overtuigen, maar ook de consument. En die gaat absoluut om, verwacht de Eurocommissaris. En hij weet ook wanneer. ‘Op het moment dat de consument merkt dat door de vervanging van fossiele brandstoffen door waterstof de luchtkwaliteit enorm omhooggaat. En als hij ziet dat dit een goedkope brandstof is die niet vervuilt.’

Elektriciteit en vooral waterstof zijn voor de chemische industrie in Zeeland sleutelwoorden. Aan de oevers van de Westerschelde komt de stroom van windparken op zee aan land en met al die stroom van de buitengaatse windparken kan groene waterstof gemaakt worden. Duurzaam geproduceerde waterstof is voor het klimaatbestendig maken van de industrie in Zeeland onmisbaar.

In het kader van het compensatiepakket vanwege het niet doorgaan van de komst van een marinekazerne naar Vlissingen komt er geld voor onderzoek naar de mogelijkheden voor duurzame productie van waterstof. Uiterlijk 2025 gaat er een proefinstallatie draaien. Einddoel: de bouw van grote fabrieken voor de productie van waterstof.

Aan boord van het schip Hydrogen Challenger gebeurt waterstofproductie d.m.v. elektrolyse m.b.v. windenergie, foto: Hannes Grobe - CC BY-SA 2.5

Drijvende Tesla
Ondertussen gaan de technologische ontwikkelingen richting duurzaamheid in stevig tempo door. Van elektrische fietsen en auto’s kijken we al niet meer op. Een door batterijen aangedreven containerschip – een soort drijvende Tesla – is wel bijzonder. Vervoerder Combined Cargo Terminals (CCT) neemt binnenkort het elektrisch aangedreven schip Alphenaar in gebruik.

Damen Shipyards in Vlissingen-Oost werkt op haar manier aan het schip van de toekomst. Dat is niet van staal, maar van kunststof. Een revolutie. Senior engineer van Damen Marcel Elenbaas: ‘Daardoor kunnen we schepen zeker 40 procent lichter maken dan ze nu zijn. Lichtere schepen verbruiken minder stookolie en stoten minder vervuilende stoffen uit.’

Prestatieloon
In de automobielindustrie worden de bakens steeds verder verzet. BMW wil de CO2-uitstoot van zijn auto’s in tien jaar tijd met een derde verlagen. Als dat niet lukt, gaan de managers en bedrijfsleiders van de Duitse autofabrikant dat in hun salaris merken, zo heeft het bedrijf bekend gemaakt. Directeur Oliver Zipse van BMW: ‘We gaan jaar op jaar onze vooruitgang meten en rapporteren. En dat zal invloed hebben op de vergoedingen voor de bedrijfsleiding en de topmanagers.’

BMW zet vol in op elektrisch rijden. Vanaf 2023 moeten er zeker twaalf verschillende BMW-modellen volledig elektrisch rijden. Voor 2030 wil BMW zeven miljoen elektrische auto’s op de weg hebben. Directeur Zipse zegt dat milieubescherming een van de bouwstenen van de bedrijfsstrategie wordt: ‘De strijd tegen klimaatverandering en onze omgang met grondstoffen zijn bepalend voor de toekomst van onze samenleving. En dus ook van de BMW-groep.’

Bronnen: PZC, nos.nl, trouw.nl, nrc.nl


Juni 2020 – Minder vee en meer zonnepanelen

Rivier Ambarnaja in Siberië in betere tijden, foto: PxHere

Juni 2020 – Minder vee en meer zonnepanelen

Halveren hoeft niet, maar krimp van de Nederlandse veestapel is hoe dan ook nodig om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Dat zegt wetenschapper Jan Peter Lesschen. Samen met een groep onderzoekers van Wageningen University & Research schetst hij een beeld van Nederland in 2050. Een land waar het stikstofprobleem is opgelost en de landbouw klimaatneutraal. Ook een land vol zonnepanelen volgens het Centraal Bureau Statistiek. Zonne-energie gaat als een speer.

Lesschen ziet voor zijn geestesoog een zeer efficiënte landbouw die letterlijk minder ruimte in beslag neemt dan nu. De veestapel is dan met 20 procent gekrompen waardoor er meer plek is voor bos en natuur. Alle koeien op stal zou volgens de onderzoekers eigenlijk het beste zijn, maar ze realiseren zich dat daar hoogstwaarschijnlijk geen draagvlak voor is. Lesschen: ‘We schetsen tot in extremen doorgevoerde scenario’s. We zullen waarschijnlijk ergens op een mengvorm uitkomen.’
De stoppersregeling voor varkenshouders in overbelaste gebieden gaat volgens Lesschen in ieder geval voor een daling van het aantal varkens zorgen. Om de uitstoot van methaan en ammoniak fors te verlagen vertrouwt Lesschen op technische oplossingen: ‘Mocht de techniek het af laten weten, resteren extra aanplant van bos en een grotere krimp van de veestapel als mogelijkheden om de klimaatdoelen toch te halen.’

Russische rampen
Voor Rusland lijkt dat moment nog ver weg. Het land zucht onder vele klimaatrampen. Eind mei lekte ruim 20.000 ton dieselolie in de rivieren Ambarnaja en Pjasino. De rivieren kleuren inmiddels apocalyptisch rood. Het opruimen van de olie gaat naar verwachting zeker vijf maanden duren. Oorzaak: het instorten van een oliereservoir bij een energiecentrale. Door hogere temperaturen smelt de permafrost weg waardoor de bodem onder het reservoir zacht werd. Te zacht.

Genoemde olieramp is niet het enige dat wordt veroorzaakt door de opwarming van de aarde. Er zijn meer plagen, waaronder bosbranden in Siberië die een recordaantal vierkante kilometers bos – ter grootte van Griekenland – verwoestten. Vrijwel tegelijkertijd leidde een orkaan bij Irkoetsk tot de hevigste overstromingen in 180 jaar.

Voordelen van de klimaatverandering zijn er ook voor Rusland. Door het smeltende ijs in de poolcirkel komt de noordelijke vaarroute open te liggen. Als op termijn vrachtschepen die snellere route naar Azië verkiezen, kan dat de havensteden in Noord-Rusland een flinke economische impuls geven.

Stortbuien en hitte
Ook Nederland zal in de toekomst niet ontsnappen aan de gevolgen van de klimaatverandering. De stortbui gaat nooit meer weg volgens oud-weerman Peter Timofeeff. Na het zonnigste voorjaar aller tijden en daarna extreme regenval lijkt het er volgens Timofeeff op dat we in Nederland steeds vaker met ‘tropische toestanden’ in de vorm van een soort moessonregens te maken zullen krijgen. Klimaatonderzoeker van het KNMI Peter Siegmund bevestigt het beeld dat Timofeeff schetst: ‘In de tropen is het nog warmer, maar het gaat wel die kant op.’

Volgens het vakblad Science News gaat de klimaatverandering in de toekomst voor hittegolven zorgen die de mens niet meer aankan. Allereerst lopen Bangladesh, India, Pakistan, de Perzische Golf en West-Afrika gevaar. Daarna krijgen ook Zuid-Europa en Australië te maken met hittestress: temperaturen hoog in de 30°C in combinatie met een hoge luchtvochtigheid.
Slecht nieuws voor de mensen die ermee te maken krijgen, want het menselijk lichaam is niet zo goed bestand tegen die combinatie. Noordwest-Europa heeft iets minder te vrezen volgens het KNMI. De temperaturen van nu stijgen ook in Nederland weliswaar soms fors boven de 30 graden, maar het zijn vooralsnog uitzonderingen.

110 Megawatt aan zonnepanelen in Zeeland, foto: PxHere

Opmars zonnepanelen
Ondertussen lijkt in Nederland de opmars van zonnepanelen niet te stuiten. In Zeeland groeide het aantal zonnepanelen met bijna 40 procent. Vorig jaar zijn er ruim 7000 installaties voor zonne-energie bijgekomen. Daarmee is het totaalaantal volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek gegroeid tot bijna 38.000. Op de daken van Zeeuwse huizen ligt inmiddels voor 110 megawatt aan zonnepanelen. Tja, wat wil je, met zoveel zonne-uren….

Bronnen: PZC, nos.nl, trouw.nl, nrc.nl, Science News