December 2020 – Opgeschroefde klimaatdoelen EU opmaat naar ‘groen herstel’

December 2020 – Opgeschroefde klimaatdoelen
EU opmaat naar ‘groen herstel’

Europa moet de leider worden in de strijd tegen klimaatverandering. Dat staat voor EU-president Charles Michel als een paal boven water. In de laatste maand van een roerig jaar schroeft Europa de klimaatdoelen op. Afgesproken wordt dat de uitstoot in Europa niet zoals eerder afgesproken in tien jaar tijd met 40 procent naar beneden moet, maar met 55 procent. Wat Milieudefensie betreft, gaat Shell daar een stevig steentje aan bijdragen. De milieuorganisatie wil het olie- en gasbedrijf via de rechter dwingen meer te doen tegen de opwarming van de aarde.

Het jaar 2020 kan de boeken in als een jaar waarin de Corona-pandemie de wereld in zijn greep heeft en de aandacht voor klimaatverandering lijkt te verslappen. Lijkt, want achter de schermen gaat de strijd tegen de opwarming van de aarde onverdroten voort. In de zomer van 2020 wordt al duidelijk dat binnen Europa de wens leeft om de uitstoot van broeikasgassen sneller dan eerder afgesproken terug te brengen.

Groen slotakkoord
Tijdens de Europese top in Brussel bereiken de Europese leiders niet alleen een akkoord over de begroting, maar ook over een Corona-noodpakket en het aanscherpen van de afspraken met betrekking tot de strijd tegen de opwarming van de aarde. Het groene slotakkoord kan voor wat betreft de leiders van de landen van de Europese Unie de opmaat zijn naar een ‘groen herstel’.

Dat is volgens de VN ook hard nodig. De Corona-crisis – die velen dwingt om thuis te werken en ook heeft geleid tot veel minder vliegverkeer is – heeft de wereldwijde CO2-uitstoot met zeven procent doen dalen. Maar dat is volgens het Emissions Gap Report van de VN onvoldoende om de doelen uit het Parijse klimaatakkoord binnen bereik te brengen. Alleen, zo stelt de VN, als herstelmaatregelen na de Corona-crisis gepaard gaan met forse uitstoot-reductieplannen zijn de klimaatdoelen haalbaar.

De rechtszaak tegen Shell, aangespannen door Milieudefensie samen met andere milieuclubs én 17.000 Nederlanders, wordt wereldwijd met grote belangstelling gevolgd. ‘Logisch’, meent Donald Pols, directeur van Milieudefensie. ‘Als we deze zaak winnen heeft dat consequenties voor andere oliemaatschappijen en grote vervuilers.’

Ondertussen leidt de strijd tegen klimaatverandering tot opmerkelijke acties, zoals die van de 50-jarige Brit Lewis Pugh. In januari 2020 zwemt hij, zonder gebruik van duikapparatuur of beschermende kleding, onder de smeltende poolkap op Antarctica om aandacht te vragen voor klimaatverandering.

VVD-kamerlid Mark Harbers stelt in september voor om kernenergie weer van stal te halen en een prominente plek te geven in de toekomstige energievoorziening. Fotojournalist Rob Huibers staat er heel anders in. In zijn fotoboek ‘Een stralend verleden’ pleit hij voor ‘kappen met kernenergie’. ‘Ik denk dat het beter is te investeren in groene energiebronnen’, aldus Huibers.

Daken vol zonnepanelen, de toekomst? Foto: Andrewglaser - CC BY-SA 3.0

Waterstof en waterwarmte
Met enige regelmaat verschijnen in 2020 berichten over het toepassen van – liefst groene – waterstof als energiebron. Volgens Arthur van Schayk, directeur van cv-ketel- en warmtepompenfabrikant Remeha, is waterstof voor Nederland verreweg de beste optie om woningen energieneutraal te maken. Waterstof kan aardgas vervangen als brandstof voor cv-ketels. ‘We hebben hier al een unieke gas-infrastructuur. Die kunnen we gebruiken om waterstof te vervoeren’, zegt Van Schayk.

In Zeeland biedt waterwarmte goede kansen volgens het Netwerk Aquathermie. Aquathermie is een techniek waarbij in de bodem opgeslagen warm water benut wordt voor verwarming. Het is een van de alternatieven voor het gebruik van gas. In de Goese wijk Ouverture zijn 423 woningen, 2 appartementencomplexen en een school aangesloten op een warmtenet dat gebruik makt van aquathermie.

Er wordt ook gewerkt aan stroom uit water. De grootste kansen om ‘blauwe energie’ te winnen, liggen in Zeeland bij de Grevelingendam en de Philipsdam. Blauwe energie is elektriciteit die uit water kan worden gewonnen op plaatsen waar zoete en zoute waterstromen elkaar ontmoeten. Bij de Afsluitdijk loopt de eerste en enige kleinschalige proef met deze techniek. Ook waterenergie, maar dan anders: de getijdencentrale in de Oosterschelde gaat weer draaien en het plan voor de bouw van een getijdencentrale Grevelingendam is nieuw leven ingeblazen.

Met de zonne-energie gaat het hard. Bedrijven die zonnepanelen leveren hebben het drukker dan ooit. ‘Het is echt opvallend’, zegt Carlos Klerkx van Solar2Enjoy Zeeland in Vlissingen. ‘Onze omzet verdubbelt elk jaar en ik verwacht dat dat ook dit jaar zo zal zijn. We hebben het gewoon heel erg druk en dat houdt voorlopig ook niet op.’

Megastal pluimvee - onderdeel van het voedselsysteem dat echt anders moet. Foto: publiek domein CC0

Anders eten
Eurocommissaris Frans Timmermans wil in het kader van een duurzamer toekomst het voedselsysteem ingrijpend veranderen. ‘Moeder Aarde heeft er genoeg van’, aldus Timmermans. In de Europese Green Deal wordt de ‘van-boer-tot-bord-strategie’ gepropageerd. De kern ervan is dat alles wat nodig is om voedsel te produceren, verwerken, bewerken en te vervoeren, anders moet. Radicaal anders. Want, zo zegt de Europese Unie, kijk maar naar de cijfers. Negenentwintig procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgas komt van voedselsystemen.

De consument speelt bij het voedselsysteem nieuwe stijl een belangrijke rol. Om de burger een handje te helpen wil de Europese Commissie onder meer dat de Europese Unie stopt met het stimuleren van de vleesproductie en consumptie. Verder moet op etiketten van voedselproducten voortaan precies staan wat erin zit, waar het geproduceerd wordt, hoe voedzaam het is en welke impact het heeft op het klimaat. De weg naar ‘anders eten’ wordt een weg vol hindernissen, realiseert Timmermans zich. ‘Maar we hebben geen keuze. En niks doen kost meer.’

De gevolgen van de klimaatverandering zijn evident. In 2020 sneuvelt het ene na het andere record als het gaat om zonne-uren. De lente van 2020 gaat met 760 zonne-uren de boeken in als warm, extreem zonnig en droog. Het weer wordt steeds extremer. De stortbui gaat nooit meer weg volgens oud-weerman Peter Timofeeff. Hij voorspelt dat Nederland steeds vaker te maken zal krijgen met ‘tropische toestanden’ in de vorm van een soort moessonregens. Klimaatonderzoeker van het KNMI Peter Sigmund bevestigt het beeld dat Timofeeff schetst. ‘In de tropen is het nog warmer, maar het gaat wel die kant op.’

Nieuwe woorden
De klimaatverandering levert ook nieuwe woorden op. Zo introduceert Weeronline het begrip ‘wasweerbericht’. Op de site van de weervoorspeller staan nu al cijfers die uitdrukken hoe goed het weer is voor barbecueën, hardlopen of fietsen. In dat rijtje hoort wellicht ook het buiten drogen van de was. Want, zo zeggen ervaringsdeskundigen: ‘Geen wasverzachter ruikt zo lekker als zongedroogde was’.

Het woord ‘laadpaalfile’ is nog zo’n toevoeging aan het vocabulaire. Het aantal elektrische auto’s op de weg neemt toe, maar de infrastructuur is daar nog niet overal op berekend. Met name eigenaren van een elektrische auto met een grote actieradius en een bijbehorend fors accupakket – de Amerikaanse Tesla bijvoorbeeld – worden daarmee geconfronteerd.

Onderweg naar de wintersportbestemming in Oostenrijk is het voor de elektrische rijders aanschuiven in de rij voor de Tesla-supercharger. En dan uren wachten. Naast de gewone ‘Zwarte Zaterdag’ is er nu dus ook de ‘Zwarte Laadpaalzaterdag’ en de ‘Laadpaalfile’. Waarvan akte.

Bronnen: PZC, nos.nl, Nu.nl, NRC, Weerplaza, Reuters


November 2020 – Spanning op Nederlands stroomnet

Hoogspanninglijnen (150 tot 380 kV), foto: Supercharge – CC BY-SA 3.0

November 2020 – Spanning op Nederlands stroomnet

Nooit eerder is zoveel windenergie opgewekt als in oktober 2020. Tachtig procent meer dan in augustus. Dat blijkt uit cijfers van energieopwek.nl, een website die bijhoudt hoeveel duurzame energie er op het net komt. De groei aan duurzame energie sluit echter nog niet aan op het – lang geleden ontworpen – elektriciteitsnetwerk van Nederland. Er staat spanning op het stroomnet.

Overal in Nederland lopen netbeheerders aan tegen problemen met de capaciteit van het elektriciteitsnet. Met enige regelmaat verschijnen berichten dat het stroomnet ‘vol’ is. Vooral kleine en middelgrote zonneparken hebben er last van. Om de problemen op te lossen moet het elektriciteitsnet volgens Netbeheer Nederland (de branchevereniging van netbeheerders) de komende tien jaar verdubbeld worden.

Het record aan opgewekte windenergie is – logischerwijs – te danken aan veel wind en doordat het overgrote deel van windpark Borsele voor de Zeeuwse kust al groene stroom aan het net leverde. Om de complete Zeeuwse industrie van duurzame energie te voorzien moeten er volgens directeur Steven Engels van windparkontwikkelaar Ørsted echter meer kabels van windparken naar Zeeland worden aangelegd.

Van de totale stroomproductie kwam vorige maand bijna een derde (28,9 procent) uit duurzame bronnen als onder meer windmolens en zonnepanelen.  Om de klimaatdoelen te halen moet dat percentage nog fors stijgen. Het streven is 70 procent duurzame stroom in 2030.

Climate Power Plant
Nadat eerder bekend werd gemaakt dat de getijdencentrale in de Oosterscheldekering weer gaat draaien komt nu het nieuws dat – dankzij een samenwerkingsverband van internationale bedrijven – het plan om in de Grevelingendam een getijdencentrale te bouwen nieuw leven in wordt geblazen. Eerste doel van Climate Power Plant Zeeland (zoals het samenwerkingsverband genoemd wordt) is het realiseren van een bescheiden getijdencentrale met een vermogen van 1,6 megawatt.

In Vlissingen wordt door een consortium met daarin onder anderen de HZ University of Applied Sciences (HZ) een turbine getest die enerzijds water kan wegpompen – en daarmee zorgen voor waterveiligheid – en anderzijds duurzame energie kan opwekken. Drijvende kracht achter dit project Jacob van Berkel ziet veel potentieel.

‘En niet alleen in onze eigen strijd tegen het water, maar nog meer als exportproduct. In Nederland kunnen we de stijging van de zeespiegel nog redelijk aan, als welvarend land. Maar er zijn genoeg deltagebieden in de wereld waar het water aan de lippen staat. Denk aan Bangladesh, China en de Verenigde Staten. Mensen moeten nu al verhuizen vanwege de stijgende zeespiegel. Hoe mooi zou het zijn als we als BV Nederland deze techniek daar kunnen introduceren?’

Hoogspanningslijnen (150 tot 380 kV), foto: Supercharge - CC BY-SA 3.0

Aardwarmte
Ook op andere gebieden staan de ontwikkelingen niet stil. Steehof III in Yerseke moet met inzet van aardwarmte de meest energiezuinige wijk van Reimerswaal worden. Het liefst met een bodemenergiesysteem voor alle 29 woningen. In het Schouwse Oosterland wordt eveneens geïnvesteerd in energiezuinige huizen, uitgerust met warmtepomp, zonnepanelen en driedubbel glas. Voldoende om de energierekening op nul te houden.

Agro-industrieel bedrijf Cargill gaat in Gent biodiesel produceren uit afval en reststoffen. Het bedrijf speelt daarmee in op Europees beleid om over te stappen naar geavanceerde biobrandstoffen uit afval. Afval dat anders zou worden weggegooid. De nieuwe biodiesel kan worden bijgemengd in de brandstof voor vrachtwagens en schepen.

Kapelse kiwi’s
In de categorie ‘opmerkelijk’: Fruitteeltbedrijf KG Fruit uit Kapelle heeft zich op de teelt van kiwi’s geworpen. Domus de Jonge van KG-fruit: ‘De meeste kiwi’s worden in Zuid-Europa geteeld. Door de opwarming van de aarde wordt het in die streken steeds heter. Eigenlijk te heet voor de kiwi-teelt. Het klimaat in Zeeland lijkt er inmiddels geschikter voor.’

De Jonge voegt eraan toe dat de vraag van consumenten naar kiwi’s is gegroeid. ‘Daar ben ik op ingesprongen.’ Inmiddels is proefgedraaid op een veld van 200 vierkante meter. ‘Die proef is zo hoopgevend dat ik dit experiment durf door te zetten’, zegt De Jonge. De Zeeuwse fruitteler verwacht binnen drie jaar kiwi’s te kunnen leveren. Kapelse kiwi’s.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, nu.nl, ocw.octavist.com


Oktober 2020 – Industrie werkt aan ‘vergroening’

Foto: © Tocardo

Oktober 2020 – Industrie werkt aan ‘vergroening’

Vergroening is in opmars. Het havengebied van North Sea Port is volgens een recent onderzoek uitermate geschikt voor productie en gebruik van groene waterstof, in Gent komt een proeffabriek voor het maken van groene North-C methanol en energiebedrijf Ørsted gaat samen met kunstmestfabrikant Yara groene ammoniak ontwikkelen. Bij de EU is, met steun van de provincie Zeeland, subsidie aangevraagd voor de groene plannen.

Het in Terneuzen gevestigde chemieconcern Dow doet ook van zich spreken voor wat betreft vergroening. Het bedrijf heeft bijzonder ambitieuze plannen: binnen 30 jaar moet de productie volledig klimaatneutraal zijn. Voor de periode tot 2030 zet het chemieconcern in op het afvangen van CO2 en het produceren van – uit aardgas gemaakte – blauwe waterstof als brandstof voor de ‘krakers’ van het bedrijf. Dat scheelt naar verwachting 1,67 Megaton aan CO2-uitstoot per jaar.

Dow wil samen met waterbedrijf Evides ook stevig inzetten op waterbesparing, hergebruik van water, nog zuiverder industriewater produceren en stoppen met het innemen van Biesboschwater. Het is nogal wat, realiseert Dow-waterspecialist Niels Groot zich. ‘Maar’, stelt hij, ‘we zien het als onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met zoet water. Ook in Nederland wordt dat steeds schaarser. Er zijn langere periodes met droogte.’

Getijdencentrale
En er is meer groen nieuws te melden. De getijdencentrale in de Oosterscheldekering gaat weer draaien. Twee keer ging initiatiefnemer Tocardo failliet, maar met ruggensteun van twee nieuwe Britse aandeelhouders waagt het bedrijf een derde poging. Algemeen directeur Andries van Unen is ‘supertrots dat ‘s werelds grootste getijdencentrale opnieuw in gebruik wordt genomen’. ‘De vijf turbines hebben een jaar lang stilgestaan. Gelukkig werkt alles nog naar behoren. De turbines zijn ontzettend sterk, blijkt opnieuw.’

Als de getijdencentrale eenmaal weer volledig in bedrijf is, levert dat stroom op voor 1000 huishoudens. Maar Van Unen wil meer. ‘Wij gaan ons nu vooral richten op het doorontwikkelen van de turbine-energie, waarbij we ook streven naar kostenverlaging.’ De Tidal Power Plant, zoals de getijdencentrale in de Oosterscheldekering officieel heet, wordt voorlopig nog niet uitgebreid, maar technisch gezien is dat op termijn wel mogelijk. ‘We kunnen opschalen naar 60 megawatt. En als je nog eens 30 megawatt realiseert in de Brouwersdam kun je stroom opwekken voor 100.000 huishoudens. Dat is bijna heel Zeeland.’

Dow Chemical te Terneuzen, foto: Michiel1972, CC BY-SA 3.0

Auto als Powerbank
Ook in opmars: de elektrische auto. Stekkerbolides zijn er anno 2020 te kust en te keur. Er rijden inmiddels ruim 137.000 elektrische auto’s rond in Nederland. De koper heeft keuze uit een slordige 60 modellen en die zijn niet allemaal voorbehouden aan de rijken. Er zijn vijf elektrische auto’s onder de 25.000 euro en volgend jaar komt budgetmerk Dacia met een stekkerauto die naar verluidt minder dan 20.000 euro gaat kosten.

Een elektrische auto wordt vaak gezien als energieslurper, maar de elektrische heilige koe kan ook dienen als energieleverancier. Op weg naar een samenleving zonder fossiele brandstoffen kan een elektrische auto worden gebruikt een buffer voor het elektriciteitsnet. Een Powerbank. ‘Wie straks de energie uit zijn auto beschikbaar stelt kan geld verdienen met z’n auto,’ zegt Robin Berg van het Utrechtse autodeelbedrijf We Drive Solar.

Om de pieken en dalen in het stroomverbruik op te vangen, moeten elektrische voertuigen als het ware onderdeel worden van het netwerk. De laadpaal dient daarbij als ‘doorgeefluik’. Wanneer ineens veel stroom wordt gevraagd – bijvoorbeeld als heel Nederland de kookplaat en de televisie aanzet – kan de elektrische auto werken als Powerbank. In de daluren na de piek wordt de auto dan weer opgeladen.

Fossielvrij pensioen
In de categorie ‘opmerkelijk’: een groep docenten heeft het ABP, het pensioenfonds voor overheid en onderwijs, met klem gevraagd te stoppen met het investeren in fossiele bedrijven als Shell, Exxon en BP. De docenten willen een ‘fossielvrij’ pensioen. ‘Het is pervers dat het pensioengeld van mensen die dagelijks bezig zijn leerlingen voor te bereiden op de toekomst wordt geïnvesteerd in industrieën die nou juist de toekomst van leerlingen bedreigen,’ aldus docent Wieneke Maris. Waarvan akte.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, nu.nl


September 2020 – Warmte en stroom uit grondwater

September 2020 – Warmte en stroom uit grondwater

Er is geen scenario waarin Nederland zonder aardwarmte zijn duurzame ambities waar kan maken. Dat is de stellige overtuiging van Herman Exalto, projectleider geo-energie bij staatsbedrijf EBN. ‘In het klimaatakkoord is afgesproken dat we in 2030 anderhalf miljoen woningen van het gas af hebben. Dat kan niet alleen worden ingevuld met nieuwbouw en elektrische warmtepompen. Aardwarmte is een duurzame vorm van energie die bovendien snel kan worden uitgerold.’

Aardwarmte wordt gewonnen uit water dat in diepere lagen van de bodem – ongeveer twee kilometer diep – ligt opgeslagen. Bij het winnen van aardwarmte worden twee gaten geboord. Via één buis wordt water met een temperatuur van ongeveer 70 graden naar boven gehaald. Dat wordt gebruikt om ander water te verwarmen dat wordt rondgepompt in een warmtenet. Het water dat naar boven is gehaald gaat via een tweede buis weer terug de bodem in.

Het beslag op de omgeving is volgens Exalto redelijk beperkt. ‘Per winningslocatie is ongeveer een half voetbalveld aan ruimte nodig. Daarop staan wat gebouwtjes met installaties erin. Het is heel wat anders dan bijvoorbeeld zonneparken, waarbij je hele weides vol moet leggen. Verder is er ook geen overlast. Geen gegons, geen fijnstof, niks.’ Amersfoort heeft de primeur van warmte uit de ultradiepte. Larderel Energy werkt daar aan een project waarbij 160.000 huishoudens en bedrijven op aardwarmte aangesloten worden.

Kernenergie-revival
In de jacht op duurzame en schone energie wordt ook kernenergie weer van stal gehaald. Volgens VVD-Kamerlid Mark Harbers kunnen de klimaatdoelen alleen gehaald worden als kernenergie een prominente plek krijgt in de toekomstige energievoorziening. Dat het splitsen van de atoomkernen van uranium niet alleen veel energie oplevert in de vorm van warmte, maar ook kernafval, is voor Harbers geen onoverkomelijk probleem. ‘Het bestaande kernafval kunnen we deze eeuw goed kwijt. Op dit moment wordt onderzocht hoe je kernafval in kleilagen voor de eeuwigheid kunt opbergen, Zonder dat je er ooit nog last van hebt.’

Fotojournalist Rob Huibers staat er heel anders in. In zijn fotoboek ‘Een stralend verleden’ pleit hij voor ‘kappen met kernenergie’. ‘Als er echt iets fout loopt in een kerncentrale loopt het verschrikkelijk uit de hand. De kans is niet groot, maar het gebeurde zomaar in Fukushima. Ik denk dat het beter is om te investeren in groene energiebronnen. Energie uit zon, wind en water. Ik ben ervan overtuigd dat we in twintig jaar het klimaatprobleem kunnen oplossen. Zonder kernenergie.’

Europese troonrede
Ondertussen schroeft de Europese Commissie de milieueisen op. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil dat de CO2-uitstoot in Europa in 2030 met 55 procent is verlaagd, zo blijkt uit haar State of the Union, zeg maar de Europese troonrede. ‘Dat is voor sommigen te veel, en voor anderen te weinig. Maar we kunnen dit halen’, aldus Von der Leyen.

Om het gestelde doel te halen neemt de EU auto’s, bouw en industrie onder de loep. De commissie wil strengere regels voor de uitstoot van auto’s en busjes en bepleit via een ‘renovatiegolf’ groenere huizen en gebouwen. Eurocommissaris Frans Timmermans: ‘Een langetermijnoplossing met kortetermijnresultaten. Goed voor het milieu, de energiekosten kunnen omlaag en het midden- en kleinbedrijf kan aan de slag.

Ook wil de commissie niet alleen dat de uitstoot van de landbouw naar beneden gaat, maar ook dat de sector meer duurzame goederen produceert voor de economie. Verder wordt gepleit voor uitbreiding van bosgebied en beter bescherming van bestaand bos. Timmermans: ‘Dit is een cruciaal moment voor onze gezondheid, onze economie en de strijd tegen de klimaatverandering.’

Storm Francis, foto's F. Vallance CC BY 2.0

Records
En verder regent het records. In Gilze-Rijen werd dinsdag 15 september een temperatuur van 35,1 graden geregistreerd, de hoogste temperatuur ooit in september gemeten. Nederland beleefde met 792 zonne-uren de zonnigste lente en in De Bilt werd met acht dagen op rij met temperaturen boven de 30 graden de warmste week ooit opgetekend.

Storm Francis zorgde ervoor dat alle windturbines in Nederland in 24 uur tijd meer dan honderd miljoen kilowattuur aan elektriciteit produceerden en ook dat is een record volgens Energieopwek, dat de productie van groene energie bijhoudt. Honderd miljoen kilowattuur staat gelijk aan het jaarlijkse stroomverbruik van zo’n 30.000 huishoudens.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, nu.nl


Augustus 2020 – Hitte, droogte en meer bosbranden

Augustus 2020 – Hitte, droogte en meer bosbranden

Overal op de aardbol woeden sinds april dit jaar al 13 procent meer natuurbranden dan in dezelfde periode in 2019, en de branden zijn ook heviger.  Volgens onderzoekers van de Boston Consulting Group (BCG) wordt dat wereldwijde probleem voor 75 procent door de mens veroorzaakt. Klimaatverandering zorgt voor steeds warmer weer. De daardoor ontstane droogte zorgt niet alleen voor meer brandgevaar, maar ook voor scheuren in dijken en blauwalg in het zwemwater.

In Europa ontstaat 95 procent van de natuurbranden door nalatigheid. In subtropische gebieden brandt het vooral door het ‘hakken en branden’ waarbij bos moet wijken voor landbouw en veeteelt. Door een langer en intenser brandseizoen heeft de natuur inmiddels te weinig tijd om te herstellen en dat zorgt er weer voor dat er onvoldoende voedsel is voor jonge dieren.

Weer erger
Merijn van Leeuwen, bosexpert van de Nederlandse afdeling van het Wereldnatuurfonds voelde al aankomen dat de uitkomsten van het BCG-onderzoek zorgwekkend zouden zijn. ‘We hoopten dat 2019 een rampjaar zou blijven, maar het is nog weer erger geworden. Niemand wil die vreselijke beelden van mensen en dieren die getroffen worden door bosbranden en toch gebeurt het weer.’

Twee kwaden komen volgens Van Leeuwen bij elkaar. De onverantwoorde ‘brandlandbouw’ en klimaatverandering. ‘Klimaatverandering wordt steeds duidelijker. We zien branden op plekken waar we vroeger nooit van hoorden, zoals Siberië. Daar was vroeger ook blikseminslag en dan brandde er een paar honderd hectare af. Maar nu branden er door klimaatverandering vele duizenden hectares af.’

Klimaatonderzoeker Geert Jan van Oldenborgh, werkzaam voor het KNMI en de Universiteit van Oxford, maakt zich eveneens zorgen. Nederland heeft wel vaker te maken met een hittegolf, maar zelden met zo’n langdurige als die in augustus 2020 waarin het kwik acht dagen achtereen tot 30 graden of hoger steeg. ‘Acht dagen zulke temperaturen, dat is uitzonderlijk’, aldus Van Oldenborgh. Hij heeft er niet echt een verklaring voor. ‘Natuurlijk, de aarde warmt op, maar de temperatuurstijging tijdens hittegolven is groter dan de klimaatmodellen aangeven.’ Er is in de visie van de klimaatonderzoeker maar één mogelijkheid en dat is het terugdringen van de CO2-uitstoot. ‘Pas als die uitstoot nul is zal de temperatuur stoppen met stijgen. De realiteit is dat we onze borst moeten natmaken. De hittegolven gaan nog extremer worden.’

'Hakken en branden', subtropen, foto: CC0 publiek domein

Waterstoffabriek
Groene waterstof is een van de middelen om de CO2-uitstoot te reduceren. Als het aan energiebedrijf VoltH2 ligt staat er binnen drie jaar in Vlissingen-Oost een waterstoffabriek. Er wordt begonnen met een elektrolyse-eenheid van 25 megawatt. Die kan jaarlijks 3600 ton groene waterstof produceren. Later kan de capaciteit van de fabriek uitgebreid worden tot 14.400 ton groene waterstof per jaar.

Groene waterstof is waterstof die wordt gemaakt met duurzame energie, in dit geval van windmolens op zee. Bij Borssele komt de stroom van een groot windmolenpark op zee aan land. VoltH2-directeur André Jurres: ‘Niet voor niks is Zeeland één van de hotspots voor groene waterstof. Er zijn grote windparken en er zijn afnemers. Industriële bedrijven die willen verduurzamen.’

VoltH2 onderzoekt ook de haalbaarheid van een vrachtwagentransportpunt uitsluitend voor het gebruik van waterstof, Verder wijst Jurres op de mogelijkheden in de binnenvaartsector. De locatie in Vlissingen-Oost is volgens Jurres strategisch; goed toegankelijk via de weg, het spoor én het water.

Smeltend ijs
In de categorie ‘verontrustende feiten’: de opwarming van de aarde heeft ertoe geleid dat tussen 1994 en 2017 zo’n 28.000 miljard ton ijs is gesmolten.   Volgens een artikel in de Britse krant The Guardian baseren de wetenschappers hun conclusie op een analyse van satellietbeelden. Daarop is ijsafname zichtbaar op de Noord- en Zuidpool, gletsjers en in hooggebergten. De wetenschappers noemen de afname ‘onthutsend’. Ze waarschuwen dat het zeeniveau eind deze eeuw een meter hoger zal zijn.

Wie de voeten droog wil houden kan een kijkje nemen in het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk. Een interactieve klimaatwand leert bezoekers wat je allemaal zelf kunt doen om natte voeten te voorkomen en een hittegolf te weerstaan.

Bronnen: PZC, nos.nl, nrc.nl, The Guardian


Juli 2020 – Klimaatneutraliteit vergt waterstof

Juli 2020 – Klimaatneutraliteit vergt waterstof

Als Europa klimaatneutraal wil worden, kan dat volgens de Europese Commissie niet zonder waterstof. Commissaris Frans Timmermans en Europarlementariër Mohammed Chahim zien grote mogelijkheden voor Nederland. Chahim: ‘Het is eigenlijk gewoon gas uit water. Een heel mooi product. En het is schoon. Als je waterstof verbrandt, krijg je water. Zuiverder kan niet. We zitten nu al aan de gas-rotonde van Europa, laten we dat ook voor waterstof worden.’

Timmermans sluit zich daar volmondig bij aan. ‘Ons land loopt al jaren voorop als het gaat om waterstof. In Rotterdam loopt bijvoorbeeld een project rond de opvang van koolstofdioxide. Voordat we echt helemaal koolstofvrije waterstof kunnen produceren zullen we daarvoor een tijd nog fossiele brandstoffen nodig hebben. Dat kan met heel weinig uitstoot als je die koolstof eruit kunt halen.’ Timmermans voegt daaraan toe dat Nederland qua gasleidingen een ongelooflijk goede infrastructuur heeft die relatief goedkoop is om te bouwen voor het transport van waterstof.

Samenwerking
De Europese Commissie zet vol in op samenwerking met het bedrijfsleven. ‘We hebben we industrie hartstikke nodig’, zegt Timmermans. ‘Maar onze zorg is wel of we genoeg investeerders krijgen. Er is geld nodig voor de elektrolyseerders en de infrastructuur is nog niet overal even verfijnd. En er moet natuurlijk ook een markt zijn. De vraag is of die snel genoeg ontwikkeld kan worden met een prijs die aantrekkelijk genoeg is.’

Timmermans realiseert zich dat hij niet alleen de overheid en het bedrijfsleven moet overtuigen, maar ook de consument. En die gaat absoluut om, verwacht de Eurocommissaris. En hij weet ook wanneer. ‘Op het moment dat de consument merkt dat door de vervanging van fossiele brandstoffen door waterstof de luchtkwaliteit enorm omhooggaat. En als hij ziet dat dit een goedkope brandstof is die niet vervuilt.’

Elektriciteit en vooral waterstof zijn voor de chemische industrie in Zeeland sleutelwoorden. Aan de oevers van de Westerschelde komt de stroom van windparken op zee aan land en met al die stroom van de buitengaatse windparken kan groene waterstof gemaakt worden. Duurzaam geproduceerde waterstof is voor het klimaatbestendig maken van de industrie in Zeeland onmisbaar.

In het kader van het compensatiepakket vanwege het niet doorgaan van de komst van een marinekazerne naar Vlissingen komt er geld voor onderzoek naar de mogelijkheden voor duurzame productie van waterstof. Uiterlijk 2025 gaat er een proefinstallatie draaien. Einddoel: de bouw van grote fabrieken voor de productie van waterstof.

Aan boord van het schip Hydrogen Challenger gebeurt waterstofproductie d.m.v. elektrolyse m.b.v. windenergie, foto: Hannes Grobe - CC BY-SA 2.5

Drijvende Tesla
Ondertussen gaan de technologische ontwikkelingen richting duurzaamheid in stevig tempo door. Van elektrische fietsen en auto’s kijken we al niet meer op. Een door batterijen aangedreven containerschip – een soort drijvende Tesla – is wel bijzonder. Vervoerder Combined Cargo Terminals (CCT) neemt binnenkort het elektrisch aangedreven schip Alphenaar in gebruik.

Damen Shipyards in Vlissingen-Oost werkt op haar manier aan het schip van de toekomst. Dat is niet van staal, maar van kunststof. Een revolutie. Senior engineer van Damen Marcel Elenbaas: ‘Daardoor kunnen we schepen zeker 40 procent lichter maken dan ze nu zijn. Lichtere schepen verbruiken minder stookolie en stoten minder vervuilende stoffen uit.’

Prestatieloon
In de automobielindustrie worden de bakens steeds verder verzet. BMW wil de CO2-uitstoot van zijn auto’s in tien jaar tijd met een derde verlagen. Als dat niet lukt, gaan de managers en bedrijfsleiders van de Duitse autofabrikant dat in hun salaris merken, zo heeft het bedrijf bekend gemaakt. Directeur Oliver Zipse van BMW: ‘We gaan jaar op jaar onze vooruitgang meten en rapporteren. En dat zal invloed hebben op de vergoedingen voor de bedrijfsleiding en de topmanagers.’

BMW zet vol in op elektrisch rijden. Vanaf 2023 moeten er zeker twaalf verschillende BMW-modellen volledig elektrisch rijden. Voor 2030 wil BMW zeven miljoen elektrische auto’s op de weg hebben. Directeur Zipse zegt dat milieubescherming een van de bouwstenen van de bedrijfsstrategie wordt: ‘De strijd tegen klimaatverandering en onze omgang met grondstoffen zijn bepalend voor de toekomst van onze samenleving. En dus ook van de BMW-groep.’

Bronnen: PZC, nos.nl, trouw.nl, nrc.nl


Juni 2020 – Minder vee en meer zonnepanelen

Rivier Ambarnaja in Siberië in betere tijden, foto: PxHere

Juni 2020 – Minder vee en meer zonnepanelen

Halveren hoeft niet, maar krimp van de Nederlandse veestapel is hoe dan ook nodig om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Dat zegt wetenschapper Jan Peter Lesschen. Samen met een groep onderzoekers van Wageningen University & Research schetst hij een beeld van Nederland in 2050. Een land waar het stikstofprobleem is opgelost en de landbouw klimaatneutraal. Ook een land vol zonnepanelen volgens het Centraal Bureau Statistiek. Zonne-energie gaat als een speer.

Lesschen ziet voor zijn geestesoog een zeer efficiënte landbouw die letterlijk minder ruimte in beslag neemt dan nu. De veestapel is dan met 20 procent gekrompen waardoor er meer plek is voor bos en natuur. Alle koeien op stal zou volgens de onderzoekers eigenlijk het beste zijn, maar ze realiseren zich dat daar hoogstwaarschijnlijk geen draagvlak voor is. Lesschen: ‘We schetsen tot in extremen doorgevoerde scenario’s. We zullen waarschijnlijk ergens op een mengvorm uitkomen.’
De stoppersregeling voor varkenshouders in overbelaste gebieden gaat volgens Lesschen in ieder geval voor een daling van het aantal varkens zorgen. Om de uitstoot van methaan en ammoniak fors te verlagen vertrouwt Lesschen op technische oplossingen: ‘Mocht de techniek het af laten weten, resteren extra aanplant van bos en een grotere krimp van de veestapel als mogelijkheden om de klimaatdoelen toch te halen.’

Russische rampen
Voor Rusland lijkt dat moment nog ver weg. Het land zucht onder vele klimaatrampen. Eind mei lekte ruim 20.000 ton dieselolie in de rivieren Ambarnaja en Pjasino. De rivieren kleuren inmiddels apocalyptisch rood. Het opruimen van de olie gaat naar verwachting zeker vijf maanden duren. Oorzaak: het instorten van een oliereservoir bij een energiecentrale. Door hogere temperaturen smelt de permafrost weg waardoor de bodem onder het reservoir zacht werd. Te zacht.

Genoemde olieramp is niet het enige dat wordt veroorzaakt door de opwarming van de aarde. Er zijn meer plagen, waaronder bosbranden in Siberië die een recordaantal vierkante kilometers bos – ter grootte van Griekenland – verwoestten. Vrijwel tegelijkertijd leidde een orkaan bij Irkoetsk tot de hevigste overstromingen in 180 jaar.

Voordelen van de klimaatverandering zijn er ook voor Rusland. Door het smeltende ijs in de poolcirkel komt de noordelijke vaarroute open te liggen. Als op termijn vrachtschepen die snellere route naar Azië verkiezen, kan dat de havensteden in Noord-Rusland een flinke economische impuls geven.

Stortbuien en hitte
Ook Nederland zal in de toekomst niet ontsnappen aan de gevolgen van de klimaatverandering. De stortbui gaat nooit meer weg volgens oud-weerman Peter Timofeeff. Na het zonnigste voorjaar aller tijden en daarna extreme regenval lijkt het er volgens Timofeeff op dat we in Nederland steeds vaker met ‘tropische toestanden’ in de vorm van een soort moessonregens te maken zullen krijgen. Klimaatonderzoeker van het KNMI Peter Siegmund bevestigt het beeld dat Timofeeff schetst: ‘In de tropen is het nog warmer, maar het gaat wel die kant op.’

Volgens het vakblad Science News gaat de klimaatverandering in de toekomst voor hittegolven zorgen die de mens niet meer aankan. Allereerst lopen Bangladesh, India, Pakistan, de Perzische Golf en West-Afrika gevaar. Daarna krijgen ook Zuid-Europa en Australië te maken met hittestress: temperaturen hoog in de 30°C in combinatie met een hoge luchtvochtigheid.
Slecht nieuws voor de mensen die ermee te maken krijgen, want het menselijk lichaam is niet zo goed bestand tegen die combinatie. Noordwest-Europa heeft iets minder te vrezen volgens het KNMI. De temperaturen van nu stijgen ook in Nederland weliswaar soms fors boven de 30 graden, maar het zijn vooralsnog uitzonderingen.

110 Megawatt aan zonnepanelen in Zeeland, foto: PxHere

Opmars zonnepanelen
Ondertussen lijkt in Nederland de opmars van zonnepanelen niet te stuiten. In Zeeland groeide het aantal zonnepanelen met bijna 40 procent. Vorig jaar zijn er ruim 7000 installaties voor zonne-energie bijgekomen. Daarmee is het totaalaantal volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek gegroeid tot bijna 38.000. Op de daken van Zeeuwse huizen ligt inmiddels voor 110 megawatt aan zonnepanelen. Tja, wat wil je, met zoveel zonne-uren….

Bronnen: PZC, nos.nl, trouw.nl, nrc.nl, Science News


Mei 2020 – ‘Groen herstel’ na coronacrisis bepleit

Mei 2020 – ‘Groen herstel’ na coronacrisis bepleit

Hoewel de CO2-uitstoot wereldwijd daalt door de coronacrisis is het volgens De Nederlandsche Bank (DNB) onverantwoord om klimaatmaatregelen uit te stellen. Op dit moment heeft de bestrijding van de corona-pandemie de hoogste prioriteit, maar dat mag in de visie van DNB niet ten koste gaan van de bestrijding van klimaatverandering.  ‘We mogen de aandacht niet laten verslappen’, aldus DNB. De centrale bank pleit voor een ‘groen herstel’ uit de coronacrisis.

Aan dat klimaatbeleid hangt een stevig prijskaartje. Volgens berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) kosten de klimaatmaatregelen Nederland de komende 10 jaar zo’n 3 miljard euro per jaar. Het pakket maatregelen uit het energieakkoord heeft ervoor gezorgd dat Nederland jaarlijks circa 40 megaton minder CO2 uitstoot dan in 2013. In het energieakkoord zijn – naast het terugdringen van de CO2-uitstoot – ook afspraken vastgelegd over het verduurzamen van de energieopwekking.

In een wetenschappelijk rapport over het vergroenen van de Nederlandse industrie wordt gesteld dat waterstof daarbij onontbeerlijk is. Stroom uit wind en zon is belangrijk, maar er moet ook fors geïnvesteerd worden in de aanleg van een omvangrijk leidingennetwerk. Die leidingen dienen voor transport van waterstof en door de industrie afgevangen CO2. Laatstgenoemd broeikasgas kan dan opgeslagen worden in lege aardgasvelden onder de Noordzee.

Anders eten
Eurocommissaris Frans Timmermans wil in het kader van een duurzamer toekomst het voedselsysteem ingrijpend veranderen. ‘Moeder Aarde heeft er genoeg van’, aldus Timmermans. In de Europese Green Deal wordt de ‘van boer-tot-bord-strategie’ gepropageerd. De kern daarvan is dat alles wat nodig is om voedsel te produceren, te verwerken, te bewerken en te vervoeren anders moet. Radicaal anders. Want, zo zegt de Europese Commissie, kijk maar naar de cijfers. 29% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgas komt van voedselsystemen. 68% van de landbouwgrond in Europa wordt gebruikt voor veeteelt en bijna 70% van alle landbouwuitstoot wordt veroorzaakt door diezelfde veeteelt.

De consument speelt bij het voedselsysteem-nieuwe stijl een belangrijke rol. Om de burger een handje te helpen, wil de Europese Commissie onder meer dat de Europese Unie stopt met het stimuleren van de productie van vlees en de consumptie ervan. Ook de etiketten op verpakt voedsel verdienen meer aandacht: deze moeten informatiever en duidelijker. Op die etiketten moet precies staan wat erin zit, waar het geproduceerd wordt, hoe voedzaam het is en welke impact het heeft op het klimaat.

De weg naar ‘anders eten’ wordt een weg vol hindernissen, realiseert Timmermans. ‘Maar we hebben geen keuze. En niks doen kost meer.’

Zonurenrecords
Ondertussen sneuvelt het ene na het andere record als het gaat om zonuren. De lente van 2020 gaat met 760 zonuren de boeken in als warm, extreem zonnig en droog. De droogte bezorgt de boeren hoofdpijn. De grond is kurkdroog en lang niet overal is zoet water voorhanden. Noord-Bevelandse boeren laten zoet water per schip aanvoeren om te kunnen beregenen.

De droogte zorgt ook voor een hoger risico op natuurbrand. Er valt niet alleen veel te weinig regen, maar zon en wind zorgen ook nog eens voor extra verdamping. Volgens de droogte-monitor van het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KNMI) is het dit jaar droger dan 2018 en 2019 en zelfs nog droger dan recordjaar 1976.

Nul op de meter
Super-energievriendelijke woningen winnen terrein. In het Schouwen-Duivelandse Nieuwerkerk staat er al een aantal en ook in Bruinisse worden ‘nul-op-de-meter-woningen’ gebouwd. De bewoners van de super- energievriendelijke woningen zijn blij met hun lage energierekening. Zonder dat ze met thermo-ondergoed aan bibberend onder een dekentje op de bank hoeven te liggen. ‘Nee hoor, we stoken het lekker warm’, zeggen bewoners van een nul-op-de-meter-woning Carla en Johan de Ronde in de PZC.

Klimaatbestendige tuin in Zuid-Engeland, foto: David Glenn CC BY-SA 4.0

Wedstrijd tuin klimaatbestendig inrichten
Samenwerking Klimaatadaptatie Zeeland daagt de Zeeuwen uit met een wedstrijd. De Zeeuw die de klimaatbestendigste tuin ontwerpt, kan een tegoedbon van 150 € tegemoetzien. ‘Hoe je het ook wendt of keert, we merken allemaal dat het weer verandert. En daar moeten we ons aan aanpassen’, zegt gedeputeerde Anita Pijpelink. ‘Door het organiseren van deze wedstrijd hopen we dat mensen gaan nadenken over het klimaatbestendig inrichten van hun tuin.’

Bronnen: PZC, nos.nl, nu.nl, trouw.nl, nrc.nl


April 2020 – Urgenda-doel lijkt ineens haalbaar

April 2020 – Urgenda-doel lijkt ineens haalbaar

Het kabinet lijkt dit jaar – per ongeluk – toch aan het Urgendavonnis te voldoen. De Corona-crisis leidt ertoe dat de uitstoot van CO2 in Nederland met megatonnen tegelijk terugloopt, zo blijkt uit scenario’s van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Nieuwe maatregelen moeten ervoor zorgen dat er volgend jaar ook minder CO2 wordt uitgestoten. Zowel vanuit de EU als vanuit de wetenschapswereld wordt gepleit voor het werken aan een groener en radicaal duurzamer Europa na Corona. 

‘We moeten niet terug naar een koolstof spuwende economie’, schrijft Eurocommissaris Frans Timmermans in een open brief in zeven Europese kranten. Ook het Europees parlement roept in een motie op over te stappen op een groene en circulaire economie. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen sluit zich daarbij aan. Zij wil juist nu het slepen met goederen over de wereld voorkomen. ‘We moeten de logistieke keten van bedrijven inkorten.’

Eenzelfde geluid komt van de kant van 70 Nederlandse wetenschappers. Zij pleiten in een manifest voor doortastende maatregelen. Covid-19 ontwricht levens, maar biedt volgens de wetenschappers een historische kans om de wereld veel groener en duurzamer te maken. En, zo haasten zij zich te zeggen, daar kan iedereen bij helpen. Bijvoorbeeld door een stuk minder te   reizen, minder te verspillen en veel minder luxeartikelen te kopen.

Kringlooplandbouw
De wetenschappers zien de Corona-crisis als een uitgelezen moment om vaart te maken met de ontwikkeling van kringlooplandbouw, en het herontdekken van de waarde van lokale voedselvoorziening. De academici zouden het een blunder vinden als de wereld niet groener uit de Corona-crisis komt. Als iedereen op de oude voet doorgaat en er niets fundamenteel verandert dan is de huidige schonere lucht en lagere CO2-uitstoot ‘tijdelijk en marginaal’, waarschuwen ze in het manifest.

Hoogleraren biodiversiteit Josef Settele, Sandra Diaz en Eduardo Brondizio doen er in een artikel in het Britse dagblad The Guardian nog een schepje bovenop. Het feit dat het Corona-virus zich zo razendsnel over de wereld kon verspreiden heeft volgens de drie alles te maken met menselijk handelen, en wel in de vorm van ontbossing, handel in wilde dieren, intensieve veehouderij, aanleg van wegen, mijnbouw, toegenomen vliegverkeer en om zich heen grijpende verstedelijking.

De experts verwachten dat het aantal gevaarlijke pandemieën in de toekomst verder zal toenemen. Daarom raden zij overheden aan veel meer te doen aan milieubescherming. Alleen op die manier valt volgens hen het tij te keren. ‘De gezondheid van mensen hangt nauw samen met de gezondheid van wilde dieren, boerderijdieren en het milieu.’

Stekkerauto-verdienmodel
Ondertussen groeit het aantal elektrische auto’s in Nederland gestaag en worden er nieuwe toepassingen bedacht. Zo stelt hoogspanningsbeheerder TenneT dat Nederlanders met een elektrische auto, zonnepanelen of een warmtepomp hun energienota in de toekomst met honderden euro’s per jaar kunnen verlagen door stroom terug te leveren aan het net. Ceo van TenneT Manon van Beek: ‘In de accu’s van elektrische auto’s alleen al zijn gigantische hoeveelheden stroom beschikbaar.’

Nederland telt momenteel 200.000 stekkerauto’s, waarin 2 gigawatt aan elektriciteit zit opgeslagen. Dat is evenveel als in drie grote elektriciteitscentrales. ‘Die auto’s staan een groot deel van de dag stil. Als de eigenaar tegen betaling een deel van de stroom afstaat, blijft het stroomnet in balans’, aldus Van Beek. René Kerkmeester, hoofd digitalisering bij TenneT: ‘Op die manier kun je met een elektrische auto 15.000 kilometer per jaar gratis rijden, hebben we becijferd.’ Hetzelfde principe geldt voor stroom die in thuisbatterijen wordt opgeslagen of die door warmtepompen en zonnepanelen wordt opgewekt.

Wekenlange droogte - foto: public domain (twitter)

Zonnepanelen
De schonere lucht zorgt in combinatie met veel zonnige dagen voor recordopbrengsten van zonnepanelen. Her en der in Nederland sneuvelen warmterecords en de boeren klagen steen en been over de droogte.  Het mooie weer zorgt samen met het thuisblijven vanwege het Corona-virus tot een forse stijging van het drinkwatergebruik. En dat terwijl er voorlopig geen regen van betekenis wordt verwacht. De droogte leidt nu al tot hoofdbrekens en de zomer moet nog komen….

Bronnen: PZC, nos.nl, nu.nl, trouw.nl, The Guardian
Foto boven: public domain


Maart 2020 – Thuiswerken helpt klimaat nauwelijks

Maart 2020 – Thuiswerken helpt klimaat nauwelijks

Nederland ligt stil vanwege de Corona-crisis en dat is gunstig voor de luchtkwaliteit. Op satellietbeelden en in metingen aan het aardoppervlak in China en Italië is dat duidelijk zichtbaar. Voor wat betreft het klimaat leveren de Corona-maatregelen in Nederland nog niet veel op. Veel mensen werken thuis, waardoor de thermostaat op het werk lager kan. Maar in huis blijft dan wel de verwarming aan. Die effecten zijn nagenoeg tegen elkaar weg te strepen volgens Pieter Boot van het Planbureau voor de Leefomgeving.

Dat er minder verkeer is zet volgens Boot niet zoveel zoden aan de dijk. Als een bedrijf als Tata Steel veel minder zou produceren zou dat zeker flink schelen qua uitstoot, maar de vraag is dan hoe lang dit effect blijft. Boot: ‘Pas als dit voor de zware industrie lange tijd aanhoudt, zal dat gevolgen hebben. We zien dat al wel in Duitsland en Frankrijk. Daar scheelt het megatonnen uitstoot van CO2. In Nederland is het effect van de warme winter op de uitstoot vooralsnog groter dan van Corona.’

Een derde van alle uitstoot in Nederland komt van de industrie. Alle andere sectoren produceren minder broeikasgassen. Ook voor het zogenoemde Urgenda-doel – 25 % minder uitstoot voor eind 2020 – zullen Corona-maatregelen niet veel bijdragen volgens Boot. ‘Uit onze laatste raming blijkt dat Nederland 9 tot 11 megaton te weinig reduceert om de Urgenda-doelstellingen te kunnen halen. De warme winter scheelt waarschijnlijk 1,5 megaton door minder stoken. Maar zelfs een kwart minder auto’s op de weg gedurende een maand scheelt nog niet eens één megaton.’

Waterstoffabriek
Ondertussen gaat de zoektocht naar oplossingen voor het klimaatprobleem onverkort verder. Shell, Gasunie en Groningen Seaports denken twee vliegen in één klap te slaan door een nieuw windpark te koppelen aan de grootste waterstoffabriek van Europa. Het immense project heeft de naam NortH2 gekregen. Het idee is om op zee opgewekte stroom aan land te laten komen in de Groningse Eemshaven. Daar wordt met de elektriciteit in een speciale fabriek waterstof geproduceerd. Via het bestaande gasleidingennetwerk gaat de waterstof naar de plaats van bestemming.

Die plaats van bestemming zou zomaar de nu nog gasgestookte cv-ketel kunnen zijn. In Lochem werkt netbeheerder Liander aan een proef waarbij waterstof door de gasleidingen gaat naar een wijkje met monumentale huizen waar een warmtepomp of stadsverwarming geen optie zijn. Deze huizen krijgen een voor waterstof geschikte cv-ketel en een inductiekookplaat. Netbeheerder Stedin heeft berekend dat het 700 miljoen euro kost om alle gasaansluitingen in Nederland geschikt te maken voor waterstof.

Stroom uit water
Er wordt ook gewerkt aan stroom uit water. De grootste kansen om ‘blauwe energie’ te winnen liggen in Zeeland bij de Grevelingendam en de Philipsdam. Blauwe energie is elektriciteit dat uit water kan worden gewonnen op plaatsen waar een zoute en zoete waterstroom elkaar ontmoeten, zoals in de Krammersluizen waar zoet en zout water van elkaar worden gescheiden. Bij de Afsluitdijk loopt de eerste en enige kleinschalige proef met deze techniek.

Met de zonne-energie gaat het hard in Zeeland. De bedrijven die zonnepanelen leveren hebben het drukker dan ooit. ‘Het is echt opvallend’, zegt Carlos Klerkx van Solar2Enjoy Zeeland in Vlissingen. ‘Onze omzet verdubbelt gemiddeld elk jaar en ik verwacht dat dat ook dit jaar zo zal zijn. We hebben het gewoon heel erg druk en dat houdt ook voorlopig niet op.’

Al met al gaat het volgens directeur Marjan Minnesma van duurzaamheidsorganisatie Urgenda de goede kant op voor wat betreft het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. ‘Naast besparen is zonne-energie het enige dat snel zoden aan de dijk zet’, aldus Minnesma. Maar er is meer nodig. ‘Groene stroom is maar een deel, maar alles wat erbij komt is mooi meegenomen.’

Laadpaalfile, foto: autoblog.nl

Laadpaalfile
Het aantal elektrische auto’s op de weg neemt toe, maar de infrastructuur is daar nog niet overal op berekend. Met name eigenaren van een elektrische auto met grote actieradius en fors uit de kluiten gewassen accupakket – de Amerikaanse Tesla wordt vaak als voorbeeld aangehaald – worden daarmee geconfronteerd. Onderweg naar de wintersportbestemming in Oostenrijk is het voor de elektrische rijders aanschuiven in de rij voor de Tesla-supercharger. En uren wachten. Naast de ‘gewone’ Zwarte Zaterdag is er nu ook de ‘Zwarte Laadpaalzaterdag’ en de ‘laadpaalfile’. Waarvan akte.  

Bronnen: PZC, nos.nl

Bovenste foto: Eemshaven, foto: Wutsje CC BY-SA 3.0